Jarosław Rybak

GROM.PL

Prawdziwa historia

Część pierwsza. Walka z gangsterami w Polsce

Część druga. Misje w Afganistanie i Zatoce Perskiej

Część trzecia. Niepokonani w Iraku

Część czwarta. Powrót do Afganistanu

Warszawa 2014

Copyright © Jarosław Rybak, Warszawa 2013

Copyright © for this edition by koobe, 2014

Zdjęcie na okładce: Jarosław Rybak

Autor składa podziękowanie dla osób oraz instytucji, które udostępniły materiały zdjęciowe oraz filmowe: Jednostki Wojskowej GROM, Centrum Szkoleń Specjalistycznych VIP / GROM GROUP, Dowództwa Wojsk Specjalnych, K. F., Jacka K., Mieczysława Kopacza, Andrzeja Kruczyńskiego, Wiesława Lewandowskiego, Sławomira Petelickiego, Romana Polko, Tadeusza Sapierzyńskiego, Jarosława Wiśniewskiego oraz innych osób związanych z polskimi siłami specjalnymi.

Autor starał się dochować szczególnej staranności, aby ustalić wytwórców materiałów audiowizualnych oraz występujące w nich osoby. Jeśli jednak Czytelnicy posiadają dodatkowe informacje proszeni są o kontakt: biuro@creatioPR.pl.

Bez pisemnej zgody wydawcy żadna część tej książki nie może być powielana i rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (elektroniczny, mechaniczny, łącznie z fotokopiowaniem, nagrywaniem na taśmy lub przy użyciu innego systemu).

Wykorzystanie informacji zawartych w niniejszej książce (włącznie z publikacjami w internecie) wymaga podania źródła!

Podstawa prawna: Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. 1994 nr 24, poz. 83): „Art. 115. 1. Kto przywłaszcza sobie autorstwo albo wprowadza w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu albo artystycznego wykonania, podlega karze pozbawienia wolności do lat 2, ograniczenia wolności albo grzywny.”

ISBN: 978-83-64456-02-2 (epub), 978-83-64456-03-9 (mobi)

Konwersja do formatu EPUB/MOBI: Koobe Sp. z o.o.
Koobe - Czytanie w Twoim wydaniu

Wydawnictwo Creatio PR
ul. Magiera 16a/31, 01-873 Warszawa
www.creatiopr.pl
biuro@creatiopr.pl

O autorze

Pierwszy raz do GROM-u zaprosił mnie gen. Sławomir Petelicki. To były dawne czasy, gdy jednostka podlegała Ministerstwu Spraw Wewnętrznych. Moje kontakty z komandosami zacieśniły się, gdy skrupulatnie relacjonowałem jeden z najbardziej gorących momentów w historii jednostki – odwołanie gen. Petelickiego ze stanowiska dowódcy i przenosiny formacji do resortu obrony.

Wiosną 2002 r. brałem czynny udział w selekcji. W 2004 r. byłem pierwszym dziennikarzem, któremu Kapituła ds. Odznaki GROM przyznała Honorową Odznakę Jednostki Specjalnej GROM. Bardzo ją sobie cenię. Jej niski numer – 035 – potwierdza, że w ciągu kilkunastu lat istnienia jednostki Kapituła oszczędnie dzieliła takimi wyróżnieniami.

Trochę czasu spędziłem wśród żołnierzy na misjach. Byłem w Kosowie, Macedonii, Bośni, Kuwejcie, Iraku, Afganistanie, Litwie, Libanie, Kongu. Po latach obserwowania żołnierzy przez pryzmat dziennikarza, miałem okazję spojrzeć na nich z drugiej strony. Zostałem rzecznikiem prasowym Ministerstwa Obrony Narodowej, a następnie Biura Bezpieczeństwa Narodowego. Obecnie prowadzę firmę doradczą Creatio PR.

Jarosław Rybak

Rozdział jedenasty

Misja w Zatoce Perskiej

Pododdział GROM-u biorący udział w operacji „Enduring Freedom” działał w Afganistanie. Drugi – wodny – w marcu 2002 r. pojawił się w rejonie Zatoki Perskiej. Kilku oficerów przyleciało na rekonesans. Musieli ustalić, w jakim terenie i warunkach przyjdzie realizować nową misję. A zadanie nie było łatwe. Komandosi mieli uniemożliwić lub przynajmniej uprzykrzyć życie przemytnikom szmuglującym ropę z Iraku. Sojusznicy prowadzili takie zadania od połowy lat dziewięćdziesiątych. Polakom przypadło pracować w doborowym składzie. Służbę na wodach Zatoki Perskiej pełnili marynarze Argentyny, Belgii, Holandii, Nowej Zelandii, Włoch, Kanady, USA i Wielkiej Brytanii. Ale tylko trzy ostatnie państwa wysłały oddziały wyspecjalizowane w abordażach.

Statki pływające po Zatoce należało kontrolować. Czyli: błyskawicznie dostać się na obserwowany obiekt, przejąć kontrolę nad załogą, przeszukać wszystkie zakamarki, wykonać dokumentacje fotograficzną i szybko zniknąć. Istniała bowiem obawa, że załogi dopiero po ochłonięciu z początkowego szoku postarają się odpowiedzieć na akcję...

Mark V rusza na patrol.

Wodne działania przechwytujące prowadziły siły międzynarodowe Multinational Interception Force (MIF). Pracowały pod auspicjami Rady Bezpieczeństwa ONZ, która wydała wcześniej sześć rezolucji w sprawie Iraku. Ponieważ Saddam je lekceważył, siły międzynarodowe chciały utrudnić dyktatorowi handel ropą i sprowadzanie uzbrojenia do Iraku.

Przemytnicy mieli potężną motywację finansową. Statystycznie udawała się im co druga kontrabanda. Chcąc legalnie handlować ropą naftową, trzeba spełnić bardzo ostre wymagania dotyczące transportu morskiego. Tymczasem przestępcy nie musieli inwestować w statki. Dlatego statystyczny tankowiec miał 30 lat i był w fatalnym stanie technicznym. Większość nie zostałaby wpuszczona do większości portów na świecie. Niektóre były tak przepełnione ropą, że woda prawie przelewała się przez burty. Co więcej, chcąc uniknąć kontroli, przemytnicy pływali przy najgorszej pogodzie. Liczyli bowiem, że wtedy koalicja nie będzie ryzykować życiem żołnierzy odpowiedzialnych za nadzór nad przestrzeganiem embarga.

Nie trzeba było czekać na efekty tej zabójczej dla środowiska naturalnego działalności. Pierwsza barka zatonęła z pięcioma tysiącami ton ropy naftowej i zatarasowała tor wodny Sharjah. Zanieczyściła źródło wody dla pół miliona osób i doprowadziła do katastrofy ekologicznej. Kolejny tankowiec zatonął w rejonie Dubaju. Często zdarzało się, że zauważywszy kontrolerów, załogi uciekały, a dryfujące statki osiadały na mieliźnie lub tonęły.

Zwykle przemytnicy próbowali przedostać się z Iraku do Emiratów Arabskich lub Dubaju. Niekiedy wybierali Iran, Indie i Pakistan. W tamtejszych portach odbywał się przeładunek na nowocześniejsze jednostki.

- Ropę szmuglowano nawet w kilkusetlitrowych kadziach. To przypominało handel alkoholem, który wtedy na polskiej granicy prowadziły „mrówki”. Każda przenosiła po kilka butelek wódki, jeśli robiła to kilka razy dziennie, to w ciągu miesiąca problem stawał się poważny. Podobnie było w Zatoce. Załogi niewielkich kutrów stale kursujących między Irakiem a bezpiecznymi portami, mogły zarobić olbrzymie - jak na tamtejsze warunki – pieniądze. Im bardziej robiło się gorąco, im bliższy był początek wojny, tym ruch stawał większy. Szmuglerzy wiedzieli, że po wojnie źródełko ropy zostanie zakręcone – uważa Mieczysław Kopacz.

Niekiedy oprócz ropy szmuglowano również daktyle. Komandosi sprawdzali też statki płynące do Iraku. Siły MIF utrudniały import m. in. części zamiennych do urządzeń wojskowych. – Ten „charakter wojskowy” był bardzo umowny. Kiedyś dostaliśmy informację wywiadu, że Saddamowcy przerabiają ciągniki rolnicze na wozy opancerzone. Więc nie można było dopuścić do wwiezienia nawet maszyn rolniczych – wspomina operator.

Kontrolerzy mieli za sobą najnowsze osiągnięcia techniki: satelity, zwiad lotniczy i morski. Ale tylko laik uważa, że niewielki stateczek - nazywany w slangu kontrolerów „dałem” – monitorowano z kosmosu. W praktyce stosowano metody starszych generacji. Na kuwejckiej wyspie Bubiyan, graniczącej z torem wodnym z irackiego portu Umm Kasr do Zatoki Perskiej, Amerykanie ustawili wieżę obserwacyjną. Dyżurujący na niej monitorowali ruch statków. Polacy systematycznie pełnili tam służbę. Nie było to bezpieczne zadanie. Wyspa znajdowała się w strefie przygranicznej, w każdej chwili istniała groźba ataku ze strony saddamowców.

A z Umm Kasr wypływały często całe armady. Przemytnicy liczyli, że MIF nie będzie w stanie przeszukać wszystkich jednostek.

Ze względu na wielogodzinne operacje, pokłady Marków V stały się drugim domem komandosów. Nie ma tam zbyt wiele miejsca, a w czasie powrotu z nocnych zadań żołnierze wszędzie rozkładali mokry sprzęt i ubrania. Działając na wodach Zatoki, GROM-owcy jedli amerykańskie racje żywnościowe.

Wieża obserwacyjna przekazywała informacje do okrętu dowodzenia, ten zaś informował śmigłowce patrolujące Zatokę. Te ostatnie namierzały „dała” i naprowadzały na niego RIB-y: - Jeśli do kontroli było kilka stateczków, ustalaliśmy kolejność abordaży. Głównie kierowaliśmy się zanurzeniem „dała”. Im większe, tym więcej powinno na pokładzie znajdować się trefnego towaru.

Jeśli GROM-owcy i amerykańscy SEAL-si wystawili po dwa zespoły abordażowe, to w rekordowe noce można było sprawdzić jakieś dziesięć stateczków. Ale zwykle wypływały dwa teamy, które kontrolowały sześć jednostek. Każdy abordaż był dokumentowany. Na śmigłowcach montowano kamery, które w czasie rzeczywistym przekazywały obraz na okręt dowodzenia.

Założono, że siły międzynarodowe będą używać jak najmniejszej siły. Kontrolerzy nie mogli niszczyć mienia. Najprościej bowiem uszkodzić statek przemytników tak, aby musieli oni zawracać do najbliższego portu. Zakładano, że przestępcy mogą się bronić przed abordażem. Jednoznaczne było to, że siły irackie ochraniające przemytników mogły być zniszczone. Z decyzji ONZ wynikało, że w pościgu za przemytnikami, MIF mają prawo naruszać wody terytorialne Iranu. Nikt nie wiedział, jak na taki ruch zareaguje tamtejsza marynarka wojenna. Wszak władze tego kraju nie były przyjaźnie nastawione do koalicji powstałej pod przewodnictwem USA.

Pierwsza zmiana GROM-owców odleciała do Zatoki 19 kwietnia 2002 r. Byli to żołnierze oddziału wodnego.

Ekipa startowała z lotniska wojskowego na Okęciu. Komandosi korzystali z Tu-154M - samolotu prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego. W innych krajach to niepojęte, żeby żołnierzy transportowała prezydencka maszyna! Ale Wojsko Polskie nie miało samolotów, które mogłyby pokonywać takie dystanse. Praktycznie więc ten odrzutowiec był jedynym sposobem szybkiego transportu.

Pakowanie przed wylotem. Każdy z GROM-owców zabierał po kilka takich skrzyń ze sprzętem. Logistycy z jednostek regularnych dziwili się po co jednemu żołnierzowi tyle wyposażenia?

Grupa komandosów idzie do prezydenckiego samolotu Tu-154M. Za siedem godzin będą w Kuwejcie.

Salonka w prezydenckim samolocie. Z odkrytą twarzą – Andrzej Kruczyński.

Powitanie na lotnisku w Kuwejcie.

Po siedmiu godzinach „tutka” – jak popularnie nazywano rodzimy Air Forcie One - wylądowała na lotnisku wojskowym w stolicy Kuwejtu.

- Wyszedłem na trap samolotu, myślę „ale się silnik nagrzał”. Schodzę na płytę lotniska, a tam też ukrop – wspomina jeden z żołnierzy. Kilkadziesiąt stopni Celsjusza nie byłby jeszcze tragedią, gdyby nie wilgotność w granicach dziewięćdziesięciu procent. Człowiek momentalnie staje się mokry, brakuje powietrza. A trzeba wyładować luki bagażowe, czekać aż utworzy się kolumna pojazdów wojskowych. Choć to był Kuwejt, długo przed wojną nocne przejazdy organizowano tylko w konwojach.

Nowy kontyngent tradycyjnie przywitała delegacja władz portu.

Polacy zostali zakwaterowani w amerykańskiej bazie w Doha, niedaleko stolicy Kuwejtu. Tej bazy nie należy mylić z Camp „Doha”, to także amerykańskie obozowisko, ale położone w stolicy pobliskiego Kataru.

W kuwejckim Doha, w czasie pokoju stacjonowało pięć tysięcy Amerykanów. To samodzielne miasteczko z własnym kinem, kaplicą, halą sportową, sklepami, zakładami usługowymi i centrum kształcenia. Żołnierze mają do dyspozycji darmowy ośrodek wypoczynkowy z basenem, boiskami do siatkówki i koszykówki, olbrzymią siłownią, ścianką wspinaczkową. Całość uzupełnia sauna, niewielkie pole golfowe, sale bilardowe, korty tenisowe i pokoje z grami komputerowymi.

Ludzie mieszkają w kontenerach. Oficerowie żyją tam z rodzinami. Każdy taki kontener to niezależne lokum z łazienką, ubikacją i kuchnią. Mogą być jedno-, dwu-, a nawet czteropokojowe. Wszystkie ustawione są równiuteńko. Przejścia między nimi tworzą ulice.

W bazie jest też sporo olbrzymich, klimatyzowanych hangarów. Część jednego z nich dostali Polacy. Żołnierze sami ustalili, jaki ma być rozkład pomieszczeń we wnętrzu. Gdy dowódca zatwierdził „zarys architektoniczny”, w hali pojawili się marynarze z jednostek Seabees („Morskie Pszczoły”). Nazwa powstała ze skrótu „C. B.” – „Construction Battalions”. Specjaliści z tych pododdziałów inżynieryjnych zajmują się zabudową wnętrza. Stawiają ścianki działowe z płyt pilśniowych, montują drzwi. Mają też gotowe szablony do produkcji szafek, półek, stołów, biurek. Takie meble wyglądają podobnie jak produkty oferowane w „Ikei”. Na każdym jest odbity emblemat: pszczoła z narzędziami ciesielskimi.

Znaczek Seabees.

Przy wejściu do swojej bazy, GROM-owcy wywiesili polską flagę i symbol jednostki. Obok mieli magazyn sprzętu. Po sąsiedzku stacjonował pluton SEALs.

Polacy dostali do dyspozycji część olbrzymiego hangaru. Przed wejściem wywiesili naszą flagę i symbol jednostki.

Pod sufitem znalazły się bandery jednostek skontrolowanych na wodach Zatoki.

Część hangaru podzielono na niewielkie boksy, których mieszkali żołnierze.

GROM-owcy mogli korzystać m.in. z basenu oraz wielkiej, świetnie wyposażonej siłowni.

Jak zwykle na misji, czas wyznaczały pory posiłków oraz zadania.

Na jedzenie nie można narzekać. Amerykanie starają się, żeby na stołówce żołnierze byli rozpieszczani. Serwują więc po cztery posiłki. Śniadanie było od godziny piątej do ósmej. Każdy sam nakłada sobie potrawy. Można wybrać jajecznicę z suszonych jajek, smażony bekon, jajka na twardo, wędliny, pieczywo, dżemy, masło zwykłe lub czekoladowe, kilka rodzajów płatków z mlekiem, kawę, herbatę. Między dwunastą a czternastą należało maszerować na lunch. To czas największej spiekoty, więc podawano napój, ciastko i coś lekkostrawnego: bułki z zapieczoną parówką czy sałatki „do samodzielnej kompozycji”. Po wymieszaniu zawartości niewielkich puszek z tuńczykiem, poszatkowanym ogórkiem i majonezem, powstawała smaczna sałatka. Od szesnastej do osiemnastej przewidziano obiad. Na ten główny posiłek można wybrać jeden z kilku rodzajów mięs, frytki, zapiekanie ziemniaki, ryż, sałatki, egzotyczne owoce, zimne napoje, lody. Polaków zadziwiał wybór ciast. Były torciki o smaku kokosowym, kawowym, owocowym. W szafach chłodniczych leżało kilka rodzajów coca-coli, fanty, sprita, wody mineralnej.

Ponieważ bazy funkcjonują całą dobę, po północy wydawano kolację. Składała się z owoców i soków.

Mimo sporego wyboru, po jakimś czasie jedzenie stawało się monotonne i tuczyło. Wszystko dlatego, że żywienie w amerykańskim wojsku oparte jest na spreparowanych, głównie smażonych półproduktach. Kucharz nie musi więc myśleć przy gotowaniu. Wystarczy, że zmrożony pakunek „nr 1” wrzuci na kwadrans do wrzątku i powstaje jajecznica. „Blok nr 2” zanurzony w oleju daje frytki, „nr 3” – bekon.

Baza znajdowała się niedaleko stolicy Kuwejtu, w pobliżu Zatoki. To zaś powodowało, że klimat był nieznośny. Trudno go sobie wyobrazić człowiekowi mieszkającemu w Polsce. Co prawda u nas w słońcu temperatura może dochodzić nawet do pięćdziesięciu stopni Celsjusza. Ale wtedy zawsze można uciec do cienia, otworzyć lodówkę, wypić coś chłodnego. W Kuwejcie gorąco jest wszędzie. Dobija świadomość, że upał się nie skończy. Nawet klimatyzowany hangar nie daje wielkiej ochłody. Nie można bowiem obniżyć temperatury do kilkunastu stopni. Normalny człowiek nie wytrzymałby częstego wychodzenia z chłodnego pomieszczenia na słońce. Więc urządzenia ustawiano na dwadzieścia pięć lub trzydzieści stopni Celsjusza.

Najgorsze, jeśli wysiadł klimatyzator. We wnętrzu szybko robiło się jak w saunie. Z człowieka lał się pot. Parzyło powietrze wciągane nosem.

Niezwykle dawała w kość wszechobecna wilgoć, ciągnąca od Zatoki. To dodatkowo potęgowało uczucie gorąca.

Chyba najtrudniejsze bywały poranki. Mimo klimatyzacji panowała duchota. Człowiek budził się, jakby miał kaca. Temperatura na zewnątrz - ponad trzydzieści stopni Celsjusza. Wskazywał to odpowiedni kolor wywieszonej flagi. Informował, ile należy pić wody. Czarna flaga oznaczała ponad pięćdziesiąt stopni. Wtedy amerykański żołnierz musiał codziennie wypić jedenaście litrów płynów! Jak GROM-owcy mieli się przekonać za kilka miesięcy, wojenne realia odbiegały od tych przepisów. Na początku kampanii wojennej przysługiwało im zaledwie po trzy litry wody na dobę...

No i słońce... Łatwiej się było nim oparzyć, niż opalić. Amerykanie zwykle rezygnowali z działania między jedenastą a siedemnastą. Wtedy ostre światło oślepia, grozi udar, a w najlepszym razie poparzenia słoneczne. Już po kilkudziesięciu minutach na bladym ciele pojawiają się bąble. Człowiek nawet się nie spostrzeże, tak szybko może dojść do przegrzania i odwodnienia.

W Kuwejcie dokuczliwe są burze piaskowe, najtrudniej jest od marca do sierpnia. Przed taką burzą nie ma ucieczki. Przychodzi nagle. Niedoświadczonemu człowiekowi trudno zauważyć pierwsze objawy. Błyskawicznie pogarsza się widoczność. W oczy uderzają drobinki piasku. Wpychają się w oczy, nos, usta, uszy. Natychmiast trzeba założyć gogle i chustę na twarz. Pył brudzi broń, niszczy sprzęt elektroniczny.

Marki V transportowano potężnymi C-5 Galaxy. Te samoloty mogą przewozić w dowolne miejsce na świecie całe, w pełni wyposażone jednostki wojskowe wraz z ciężkim sprzętem, nawet z czołgami. Za transport strategiczny odpowiada amerykańskie Dowództwo Transportu Powietrznego (Air Mobility Command), do którego należy ta maszyna.

Baza w Doha znajdowała się 130 kilometrów od nadbrzeżnego obozowiska, z którego wyruszały patrole ścigające przemytników.

- Teoretycznie stacjonowaliśmy w bezpiecznym państwie. Ale to iluzja. Patrole sił koalicyjnych były atakowane. Trzy miesiące przed wojną, na skrzyżowaniu dróg w pobliżu Doha, w zasadzce zginęło kilku żołnierzy amerykańskich. Co jakiś czas przychodziły meldunki o atakach na siły sprzymierzone – opowiada GROM-owiec. Polacy mieli cywilne samochody, jeździli głównie autostradą. Ale i ta, jedna z najważniejszych dróg w Kuwejcie, nie gwarantowała pełnego spokoju.

Nasi przyjechali do konkretnej roboty. Mieli wspomóc sojuszników prowadzących morską operację przechwytującą.

Patrole wynikały z grafiku sporządzonego przez dowództwo operacji. Był taki miesiąc, że pracowali tylko w jedną noc. Zwykle jednak wyruszali w Zatokę co czterdzieści osiem godzin. Z Doha wyjeżdżali po szesnastej. Trasę pokonywali w godzinę. W bazie na wybrzeżu czekały łodzie patrolowe Mark V. Przepakowanie dziesiątek kilogramów sprzętu zajmowało sporo czasu. Potem czekali na zmierzch. Gdy zapadał, z portu wypływały dwa lub trzy Marki V i cztery lub pięć RIB-ów.

Mark V wyrusza z portu. Dobrze widać zamontowane na burcie wielkokalibrowe karabiny maszynowe kal. 12,7 mm.

Marki były większe, więc zapewniały wyższy komfort transportu. – Od razu zwróciliśmy uwagę na bardzo wygodne fotele. Łódź rozwijała duże prędkości, więc zderzenia z falami były jak upadek na asfalt. Często zdarzało się, że w desancie brało udział więcej żołnierzy, niż zaprojektowano siedzeń. Niekiedy nawet kilkudziesięciu. Ci męczyli się jeszcze zanim dotarliśmy w pobliże miejsca abordażu – wspomina komandos.

W łodzi są dwa stanowiska dla informatyków, którzy zajmowali się łącznością i nawigacją.

RIB-36 oraz Mark V

W Zatoce Perskiej i Iraku GROM-owcy korzystali z amerykańskich łodzi RIB-36 oraz Mark V. Działały one w zespołach. Twardokadłubowe Marki V, jako większe i wygodniejsze „podwoziły” komandosów w pobliże miejsca operacji i ubezpieczały. Ci zaś przesiadali się do mniejszych RIB-ów, z których przystępowali do akcji. To gumowe łodzie o sztywnym dnie, które pozwalały na dobicie burtą do twardego kadłuba abordażowanej jednostki.

Uzbrojenie obu oparte jest głównie na wielkokalibrowych karabinach maszynowych kal. 12,7 mm, granatnikach automatycznych kal. 40 mm oraz broni osobistej żołnierzy przebywających na pokładach.

RIB-36 (Rhiged Inflatable Boat - 36ft) – łódź pontonowa przeznaczona do przerzutu i desantowania sekcji lub grup szturmowych czy rozpoznawczo-dywersyjnych.

Na pierwszym planie RIB-36.

Podstawowe dane taktyczno-techniczne:

długość - 10,75 m

szerokość - 3,4 m

wysokość ze złożonym masztem - 1, 92 m

zanurzenie - 0,81 m

masa bez ładunku – 5,2 ton

masa z pełnym ładunkiem – 7,7 ton

prędkość maks.: przy spokojnej wodzie - 39 węzłów (72 kilometry na godzinę)

załoga – 3 ludzi

możliwości desantowe - 8 osób

uzbrojenie: z przodu wkm kal. 12,7 mm, z tyłu - taki sam karabin lub granatnik automatyczny Mk19

Mark V Special Operations Craft - szybka, trudnowykrywalna łódź szturmowa o sztywnym kadłubie, wyposażona w dwa silniki odrzutowe.

Mark V w całej okazałości.

Podstawowe dane taktyczno-techniczne:

długość – 24,99 m

szerokość – 5,36 m

masa bez ładunku – 57 ton

masa z pełnym ładunkiem - 67 ton

prędkość maks.: przy spokojnej wodzie - 50 węzłów (92 kilometry na godzinę)

załoga – 5 ludzi

możliwości desantowe - 16 osób

uzbrojenie: rozmaite, np. na każdej burcie po jednym (niekiedy podwójnym) wkm kal. 12,7 mm oraz po granatniku automatycznym Mk19, na dziobie wkm, wyrzutnie dymów osłaniających.

Natomiast RIB-36 to - najprościej rzecz biorąc - wielki ponton ze sztywnym dnem i potężnymi silnikami o mocy trzystu koni mechanicznych. Sternik korzysta z siodełka przypominającego motocyklowe. Zaś pasażerowie siadają na gumowych burtach. Pędzący ponton odbija się od fal, jak od betonu. Z przodu, można mówić o komforcie. Dziób unosi się nad falami, więc nie czuć wstrząsów. Najgorzej mają zajmujący miejsca najbliżej rufy. Kręgosłup reaguje mocnym wstrząsem na każde zderzenie z falą. Kilkanaście minut można wytrzymać bez większych problemów. Z czasem uderzenia stają się coraz bardziej męczące. Dlatego pasażerowie zwyczajowo zamieniają się miejscami. Tak, żeby wszystkich równo wymaglowało.

Obie łodzie mają spore uzbrojenie. Do tego dochodzi indywidualna broń ludzi na pokładzie.

Dotarcie w rejon działania trwało minimum trzy godziny. Po drodze zespół przybijał do okrętu dowodzenia. Tam wysiadało dwóch snajperów oraz oficer łącznikowy. To „Zielony Beret” - absolwent szkoły Zielonych Beretów, amerykańskich jednostek specjalnych wojsk lądowych.

Komandosi działający z pontonów mogli liczyć na wsparcie kolegów siedzących w śmigłowcach.

Strzelcy wyborowi zajmowali miejsce w śmigłowcach Sea Hawk lub częściej w MH-53IM Pave Low, z góry ubezpieczali kolegów. Maszyny miały ograniczoną pojemność zbiorników paliwa. Albo więc uzupełniały je w powietrzu, albo wracały na okręt, a snajperzy przesiadali się do kolejnych, przygotowanych do patrolu.

Gdy Marki V podpłynęły w pobliże celu, komandosi przerzucali sprzęt na RIB-y. Wyposażenia nakładali w ostatnim momencie. Z powodu ciężaru nie było najmniejszego sensu, żeby się w nim męczyć. A wypadnięcie za burtę mogło się skończyć tragicznie. Każdy miał kamizelkę ratunkową, uruchamiającą się przy kontakcie z wodą. Ale nie było pewności, że łódź szybko odnajdzie pechowca, a kilogramy sprzętu nie wciągną pod wodę.

- Paradoksalnie przechodzenie z Marka na RIB-a należało do najtrudniejszych momentów. Zespoły mogły działać przy „czwórce” w skali Beuforta. Więc łupinkami, na których pływaliśmy, nieźle rzucało. A wielokrotnie trzeba było między nimi przechodzić z długimi tyczkami, sztywnymi drabinami lub zrolowanymi drabinkami speleologicznymi. Do tego dochodziły kilogramy sprzętu osobistego, piły mechaniczne, pistolety maszynowe, plecaki medyczne. Bardzo realne było zagrożenie zgnieceniem przez burty obu jednostek. I to wszystko działo się w absolutnej ciemności. Tylko ten, kto był w tamtym rejonie, wie jak czarna jest bezksiężycowa noc – przekonuje komandos.

Typowy patrol prowadzono bowiem w nocy. Zresztą dziewięćdziesiąt procent akcji w Zatoce, a potem w Iraku, planowano od zmroku do świtu.

Polacy zawracali statek, a kapitan zapowiadał, że najprawdopodobniej spotkają się następnej nocy. Bo dla tych marynarzy kontrabanda stanowiła jedyne źródło utrzymania. W porcie nie było problemu ze znalezieniem kilku chętnych do nowej załogi.

Oczywiście specjalsi mieli przewagę nad załogami. Dostali amerykańskie kamery wykorzystujące podczerwień, ułatwiające identyfikację celu. Dzięki temu dało się określić np. wysokość burty czy przybliżony rozkład pomieszczeń. Jeszcze z kraju przywieźli lornetkę ze stabilizatorem. Obserwowany teren był nieruchomy nawet wówczas, gdy obserwator płynął na kołyszącej się łodzi.

GROM-owcy zostali dobrze wyposażeni. Nowością były celowniki holograficzne, umożliwiające mierzenie do celu bez konieczności przykładania oka do celownika. Cel oznaczony jest czerwoną plamką. Mieli też laserowe wskaźniki celu. W tych plamka także wskazywała miejsce, gdzie trafi kula. Tylko, w odróżnieniu od celownika holograficznego, patrząc z boku, widać promień lasera. Ale znaczniki laserowe bardzo się w Zatoce przydawały: – Snajperzy kierowali czerwone punkciki na poszczególnych marynarzy. To działało bardzo studząco na załogi. Umówiliśmy się też, że strzelec – mający ze śmigłowca szerszy ogląd sytuacji – będzie nam laserem dawał sygnały. Tak więc czerwona kropka wskazywała np. najlepsze miejsca do przymocowania drabinki abordażowej.

- Strzelanie z pokładu śmigłowca krążącego nad celem jest niezwykle trudne. Wszystko drży, drgania przenoszą się na ciało snajpera. Trudno utrzymać cel... – dopowiada Tomasz Kowalczyk.

RIB przybijał do burty. Specjalnymi uchwytami przyczepiano ponton do statku. Trzech ludzi ustawiało wysięgnik teleskopowy z hakiem, do którego przymocowana została drabinka sznurowa. Pierwszy komandos wchodził na statek. Zakładał zabezpieczenia utrzymujące drabinkę i ubezpieczał kolegów. To był krytyczny moment abordażu...

W czasie abordażu należało przeszukać każdego członka załogi.

Przemytnicy nie stawiali oporu. Kontrabanda była dla nich sposobem zarobkowania, a nie misją do spełnienia. Woleli więc nie ryzykować starcia z zamaskowanymi, doskonale wyszkolonymi i wyposażonymi komandosami.

Nocne akcje bardzo często kończyły się sukcesem. Tak było w tym wypadku, gdy komandosi znaleźli kontrabandę.

Każdy znał swoje zadania, miał wytyczone sektory ostrzału. Cienie rozbiegały się po pokładzie. Należało sprawdzić wszystkie pomieszczenia, jak najszybciej obezwładnić załogę, przeszukać statek i sprawdzić dokumenty: – To była ciężka robota, nieraz należało przerzucić sporo worków czy pojemników zasłaniających kontrabandę.

Fotografowano wtedy członów załogi, dokumenty. Wszystkim zakładano jednorazowe kajdanki i grupowano w jednym miejscu. Po sprawdzeniu statku jedyną osobą z wolnymi rękoma był kapitan, który po odpłynięciu GROM-owców uwalniał swoich ludzi.

Dowódca sekcji przekazywał na Marka V informacje o przemycie. Z łodzi meldunek przesyłano zaś do okrętu dowodzenia. „Dał” musiał zawracać. Po kilkudziesięciu minutach poszukiwań trefnego towaru, zespół abordażowy znikał z pokładu. I znowu bardzo trudnym momentem było zejście ostatniego żołnierza. On bowiem likwidował zabezpieczenia. Tak, żeby można ściągnąć hak mocujący drabinkę. Z chybotliwego stateczku na kołyszącego się RIB-a schodził więc bez zabezpieczenia.

W niewielkiej odległości komandosi czekali, aż stateczek zmieni kurs o sto osiemdziesiąt stopni. Potem ruszali do kolejnego zadania.

Nie zdarzyło się, żeby jakaś załoga otworzyła ogień do Polaków. Szmuglerzy wiedzieli, że nie mają szans w walce. Nie działali dla idei, lecz zysku. Nie było więc warto ryzykować życia dla nawet sporej sumy dolarów: – Kapitan zwykle znał język angielski i wyglądał w miarę normalnie. Ale marynarze stanowili obraz nędzy i rozpaczy. Obdarci, brudni, bosi. Jedli nędzne ochłapy z jakichś brudnych, zniszczonych misek. Woda pitna znajdowała się w zwykłej beczce.

„Dały” były rozklekotane. Jednak często wyposażano je w bardzo nowoczesną elektronikę: radiostacje, radary. Jeśli grupa abordażowa zauważyła coś szczególnie interesującego, wzywała Amerykanina z załogi Marka V. On oceniał czy urządzeniem faktycznie warto się zainteresować. Niekiedy więc wracał na Marka z jakimś wymontowanym przyrządem.

Zwykle załogi przygotowywały się do utrudniania abordażu.

Często towary ustawiano tuż przy burtach. Bardzo utrudniało to zaczepienie haka z drabinką. Więc komandosi „opatentowali” nowe rozwiązanie. Zamiast wysięgnika z drabinką speleologiczną - stałą drabinkę, pospawaną z rurek. Jej szczyt wygięto w szeroki hak, zaostrzony na końcu. Dlatego wbijał się w pakunki.

- Drabinka miała jakieś trzy metry długości. Jeśli jednak burta była wyższa, do ostatniego szczebla przypinaliśmy odcinek drabinki sznurowej, a całość podnosiło się na specjalnym wysięgniku. W porównaniu z używanymi wcześniej drabinkami sznurowymi nowy „patent” był rewelacyjny! Umożliwiał błyskawiczne wejście – opowiada specjals.

Konstrukcja – nazwana „drabinką Kowalskiego” - powstała w bazie w Kuwejcie. Największe ryzyko związane z używaniem nowego sprzętu związane było z... wojskowymi przepisami. Otóż żołnierze muszą używać sprzętu atestowanego, przewidzianego regulaminem. Jeśli więc któryś z komandosów spadłby z „nielegalnej” drabinki, kilku jego kolegów i przełożonych z pewnością miałoby kłopoty z komisją badająca przyczyny nieszczęścia. Bo w wojsku wszystko jest w porządku, jeśli ktoś został ranny lub zginął nie naruszając instrukcji czy regulaminów...

Przemytnicy montowali pułapki, które utrudniały wykonywanie rezolucji ONZ. Drut kolczasty rozciągnięty nad pokładem miał chronić załogę przed desantem na „szybkich linach”.

Metalowe piki dospawane do burt niewielkich stateczków uniemożliwiały przycumowanie pontonów RIB-36.

Zaś sztaby montowane w oknach zamykały drogę do środka jednostki.

Przemytnicy rozciągali również drut kolczasty. To uniemożliwiało desant na „szybkiej linie” ze śmigłowców. Do burt dospawywano metalowe piki, na które mógł nadziać się RIB. Bardzo często zdarzały się nadpiłowane fragmenty konstrukcji najlepiej nadające się do wejścia. Celowo uszkadzano niektóre stopnie w schodach. Szmuglerzy ostrzyli krawędzie barierek i uchwytów w miejscach, w których człowiek intuicyjnie próbował się podeprzeć. Pułapki smarowano wszelakim świństwem. Chodziło o to, żeby rany źle się goiły.

– Marynarze doskonale znali te „niespodzianki”. Dlatego nawet chodząc z żołnierzami mogli niepostrzeżenie unikać niebezpieczeństwa. Więc trzeba było uważać na każdy krok i uchwyt. Wiele razy zetknęliśmy się z psami. Wygłodzone i systematycznie bite, instynktownie atakowały każdego, kto wchodził do ładowni – opowiada żołnierz.

Większość statków przemytniczych to stare konstrukcje mające po czterdzieści metrów długości. Wszystko było na nich zardzewiałe, pomieszczenia ciasne. Żołnierze obwieszeni sprzętem mogli bardzo łatwo zahaczyć o ruchome elementy maszyn, odizolowane przewody elektryczne. Światło dawały tylko latarki. Do tego ten smród ludzkiego brudu, ropy, smarów i ukrop...

W dzień temperatura przekraczała czterdzieści stopni Celsjusza. W nocy spadała do dziesięciu stopni. A poczucie olbrzymiego gorąca potęgowała wilgoć.

- Kiedyś koledzy trafili na najnormalniejszy pancernik. Płynął, ale miał zaspawane wszystko okna i drzwi – kontynuuje GROM-owiec. Oczywiście każdy zespół abordażowy miał przyrządy do pokonywania takich przeszkód. Mógł to być palnik egzotermiczny - urządzenie wydajniejsze od typowego palnika gazowego, używanego przez spawaczy. Niewielki przyrząd składał się z dwóch butli noszonych na plecach. Częściej jednak używano spalinowych pił mechanicznych: - Operowanie nią na bujającym stateczku, w nocy było nie lada wyczynem. Kilka tygodni trwały intensywne ćwiczenia związane z opanowaniem zasad cięcia. Trzeba znać budowę jednostek pływających, żeby nie przeciąć instalacji elektrycznej, wybrać najcieńsze miejsce w drzwiach, a nie np. słupki wzmacniające konstrukcje.

Okazało się, że jeden żołnierz powinien operować piłą przez dwie minuty. Potem zastępował go kolega. Zwykle zespół miał dwie piły. Jedna pracowała, drugą chłodzono, wymieniano tarczę ścierną i tak w kółko. Pracujące urządzenie należało osłonić kocem, żeby ukryć pryskające iskry. Po wycięciu otworu, w którym mieścił się człowiek, ostrożnie wchodziło się do środka. Rozgrzane do czerwoności ścianki groziły poparzeniem.

Ze względu na „niespodzianki” czyhające na komandosów, medycy mieli niekiedy sporo pracy. Na zdjęciu: żołnierz z plecakiem medycznym z wyposażeniem do udzielania pierwszej pomocy.

Gdy więc GROM-owcy trafili na zaspawany statek-widmo, szybko utorowali drogę do wnętrza. Ale na zewnątrz było kilkadziesiąt stopni, w środku dwa razy więcej. Nie było czym oddychać. Dwóch naszych straciło przytomność. Medycy wynieśli ich na zewnątrz. – Koledzy dostali się do chłodni. Zabierali duże bryły mięsa i przykładali do ciała. Chłodzili się tymi mrożonkami... – wspomina żołnierz.

Powrót z abordażu był wyścigiem ze wschodzącym słońcem. Znowu należało wszystko przepakować na Marka V. Przy nabrzeżu – na samochody. Po godzinie siódmej ruszali do Doha. Trzeba się spieszyć, bo stołówkę zamykano dokładnie o ósmej. Mógł się świat walić, a obsługa stołówki wiedziała jedno. Po ósmej nie dadzą nikomu jeść... Potem przychodził czas na obsługę sprzętu. Należało naładować akumulatory w radiostacjach, noktowizorach, latarkach. Szybko trzeba także czyścić broń. Słona woda dosłownie wżerała się w metal. Naoliwiony musiał być każdy element.

Woda z Zatoki stale dawała się we znaki: – Była niesamowicie słona! Powodowała nieprzyjemne ściąganie skóry, pękanie warg. Kiedy dostała się do ust, człowiekiem szarpały wymioty. Gdy odparowała, na ubraniu zostawała warstewka żrącej soli. Kombinezony szybko nabierały specyficznego, nieprzyjemnego zapachu.

Jeśli czyszczenie sprzętu poszło sprawnie, starczało czasu na kilka godzin snu. W południe wstawali na lunch. Potem był czas sjesty. Bo do godziny siedemnastej lepiej nie przebywać na zewnątrz. Potem znowu trwały przygotowania do nocnej roboty. I tak w kółko.

Pierwsza rotacja komandosów nastąpiła jesienią 2002 r. Oficjalnie nasze władze informowano tylko, że GROM-owcy wypełniają zadania w ramach operacji „Enduring Freedom”. A ta zdecydowanej większości Polaków kojarzyła się z Afganistanem.

Prawdopodobnie niewielu ludzi w ogóle wiedziałoby, że nasi żołnierze biorą udział w operacji w Zatoce Perskiej, gdyby nie Joseph Sestak, amerykański admirał, dowódca lotniskowca USS „George Washington”, który poinformował o tym dziennikarzy.

Co ciekawe, komandosi stacjonowali na lotniskowcu zaledwie przez kilka dni. Okręt był dla nich bazą w czasie poważnych ćwiczeń sił sojuszniczych. Koalicyjne dowództwo chciało bowiem przetrenować sposoby zatrzymania na morzu najważniejszych przywódców organizacji terrorystycznych. Ćwiczenia miały wiele wariantów. Polacy wykazali się zarówno w abordażach z powierzchni wody, jak i na szybkich zjazdach na linie na niewielkie, sunące po wodzie stateczki.

Polacy wykazali się nie tylko na ćwiczeniach. Przeprowadzili blisko trzydzieści operacji bojowych. Zatrzymali jakieś pół setki statków z kontrabandą. Dowództwo sił sprzymierzonych było zadowolone. Do Polski docierały gratulacje.

Dlatego 8 listopada 2002 r. minister Marek Siwiec, szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego wysłał list do dowódcy GROM-u. Dziękował w nim za sześć miesięcy trudnej i niebezpiecznej misji w Kuwejcie. Wspominał wyłącznie o zadaniach związanych z kontrolami tankowców. „Nie wszyscy zdają sobie sprawę z tego, że wasza misja polegająca na kontroli przestrzegania nałożonego przez ONZ embarga na handel ropą naftową z Irakiem była nie tylko trudna, ale i niezwykle niebezpieczna. Działając w nocy narażeni byliście ciągle na atak ze strony załóg kontrolowanych statków. A także niebezpieczeństwo kryjące się pod powierzchnią wody. Jak widać północna część Zatoki Arabskiej jest nadal dość ruchliwym akwenem, lubianym zwłaszcza przez jednostki przemytnicze” - napisał minister Siwiec.

Natomiast w liście z 10 stycznia 2003 r., Gordon R. England, sekretarz US Navy, podsumował działalność grupy wodnej GROM-u od 20 kwietnia do 20 października 2002 r. Wynika z niego, że nasi komandosi działali na wodach północnej części Zatoki Perskiej. Przeprowadzili trzydzieści abordaży, dzięki którym koalicja antysaddamowska przejęła pięć tysięcy ton ropy szmuglowanej z Iraku. Sekretarz marynarki wspominał o dwudziestu ośmiu nocnych patrolach prowadzonych w pobliżu granicy wód terytorialnych Iraku i Iraku. Dodał także, że GROM-owcy przesłuchali prawie dwustu osiemdziesięciu członków załóg przeszukiwanych statków.

Pamiątkowa moneta wybita przez żołnierzy oddziału wodnego, którzy wrócili z pierwszej zmiany misji w Zatoce Perskiej. Taki „coin” - jak w wojskowym slangu nazywa się odznakę – dostali dowódcy jednostek, z którymi GROM-owcy współdziałali, niektórzy komandosi i premier Leszek Miller. Sfotografowany egzemplarz należy do Mieczysława Kopacza.

Pełna wersja książki do kupienia w księgarni internetowej koobe.pl

Przeczytaj pozostałe części:

Więcej ebooków Jarosława Rybaka w koobe: