Jarosław Rybak

GROM.PL

Prawdziwa historia

Część pierwsza. Walka z gangsterami w Polsce

Część druga. Misje w Afganistanie i Zatoce Perskiej

Część trzecia. Niepokonani w Iraku

Część czwarta. Powrót do Afganistanu

Warszawa 2014

Copyright © Jarosław Rybak, Warszawa 2013

Copyright © for this edition by koobe, 2014

Zdjęcie na okładce: Jarosław Rybak

Autor składa podziękowanie dla osób oraz instytucji, które udostępniły materiały zdjęciowe oraz filmowe: Jednostki Wojskowej GROM, Centrum Szkoleń Specjalistycznych VIP / GROM GROUP, Dowództwa Wojsk Specjalnych, K. F., Jacka K., Mieczysława Kopacza, Andrzeja Kruczyńskiego, Wiesława Lewandowskiego, Sławomira Petelickiego, Romana Polko, Tadeusza Sapierzyńskiego, Jarosława Wiśniewskiego oraz innych osób związanych z polskimi siłami specjalnymi.

Autor starał się dochować szczególnej staranności, aby ustalić wytwórców materiałów audiowizualnych oraz występujące w nich osoby. Jeśli jednak Czytelnicy posiadają dodatkowe informacje proszeni są o kontakt: biuro@creatioPR.pl.

Bez pisemnej zgody wydawcy żadna część tej książki nie może być powielana i rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (elektroniczny, mechaniczny, łącznie z fotokopiowaniem, nagrywaniem na taśmy lub przy użyciu innego systemu).

Wykorzystanie informacji zawartych w niniejszej książce (włącznie z publikacjami w internecie) wymaga podania źródła!

Podstawa prawna: Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. 1994 nr 24, poz. 83): „Art. 115. 1. Kto przywłaszcza sobie autorstwo albo wprowadza w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu albo artystycznego wykonania, podlega karze pozbawienia wolności do lat 2, ograniczenia wolności albo grzywny.”

ISBN: 978-83-64456-00-8 (epub), 978-83-64456-01-5 (mobi)

Konwersja do formatu EPUB/MOBI: Koobe Sp. z o.o.

Wydawnictwo Creatio PR
ul. Magiera 16a/31, 01-873 Warszawa
www.creatiopr.pl
biuro@creatiopr.pl

Spis treści

Zamiast wstępu

Rozdział pierwszy: Powstanie GROM-u

Rozdział drugi: Amerykańscy instruktorzy

Rozdział trzeci: Akcje w Polsce

Rozdział czwarty: Misja na Haiti

Rozdział piąty: Pojmanie „Rzeźnika z Vukovaru”

Rozdział szósty: Oddział wodny

Rozdział siódmy: Szkolenie snajperów

Ważniejsza bibliografia

Niesamowite, jak czas leci, a świat się zmienia. Wersja papierowa GROM.PL ukazała się w połowie 2005 r. GROM2.PL – w 2009 r. Od pierwszego wydania minęło więc osiem lat. W działaniach specjalnych to epoka! Na rynku księgarskim pojawiło się sporo publikacji o wojnach w Iraku i Afganistanie. Ale patrząc na ilość cytowań w różnych pracach naukowych, „GROM-y” na stałe wpisały się w bibliografie licencjatów, magisteriów, doktoratów. Nakłady wersji papierowych się już dawno wyczerpały, a jednak Czytelnicy systematycznie pytają o te pozycje. Dlatego pojawił się pomysł, aby obie książki połączyć w jedną – elektroniczną.

Publikacja składa się z czterech części. Ostatnia „Powrót do Afganistanu” powstaje. Poświęcona będzie działaniom Task Force-49.

Taki podział ma jeszcze lepiej wyeksponować to, co ucieka wraz ze zmieniającymi się czasami. Chodzi o absolutnie nowatorską koncepcję utworzenia nowoczesnej jednostki specjalnej. Trzeba pamiętać, że przeznaczenie, wyposażenie i doświadczenia „pierwszego” GROM-u były inne od tego, co dziś robią GROM-owcy.

To właśnie GROM otworzył nową kartę w historii polskich działań specjalnych i promieniował na inne formacje mundurowe – zarówno w resorcie obrony, jak i spraw wewnętrznych. Warto też pamiętać, o coraz bardziej zapominanych działaniach w Polsce, gdy formacja wchodziła w struktury MSW.

Nie można zapominać o złotych kartach, jakie w najnowszych dziejach Wojska Polskiego komandosi zapisali w czasie misji w Iraku. Nigdy wcześniej nie wykonywali tak spektakularnych działań, których niepowodzenie mogło zmienić bieg wojny. Miejmy nadzieję, że nie będzie takiej potrzeby, aby musieli to robić w przyszłości.

O autorze

Pierwszy raz do GROM-u zaprosił mnie gen. Sławomir Petelicki. To były dawne czasy, gdy jednostka podlegała Ministerstwu Spraw Wewnętrznych. Moje kontakty z komandosami zacieśniły się, gdy skrupulatnie relacjonowałem jeden z najbardziej gorących momentów w historii jednostki – odwołanie gen. Petelickiego ze stanowiska dowódcy i przenosiny formacji do resortu obrony.

Wiosną 2002 r. brałem czynny udział w selekcji. W 2004 r. byłem pierwszym dziennikarzem, któremu Kapituła ds. Odznaki GROM przyznała Honorową Odznakę Jednostki Specjalnej GROM. Bardzo ją sobie cenię. Jej niski numer – 035 – potwierdza, że w ciągu kilkunastu lat istnienia jednostki Kapituła oszczędnie dzieliła takimi wyróżnieniami.

Trochę czasu spędziłem wśród żołnierzy na misjach. Byłem w Kosowie, Macedonii, Bośni, Kuwejcie, Iraku, Afganistanie, Litwie, Libanie, Kongu. Po latach obserwowania żołnierzy przez pryzmat dziennikarza, miałem okazję spojrzeć na nich z drugiej strony. Zostałem rzecznikiem prasowym Ministerstwa Obrony Narodowej, a następnie Biura Bezpieczeństwa Narodowego. Obecnie prowadzę firmę doradczą Creatio PR.

Jarosław Rybak

Zamiast wstępu

Wiosną 2003 r., tuż przed wylotem kontyngentu GROM-u do Kuwejtu, spotkałem się z kilkoma komandosami. Przyszli do mojego małego pokoiku w internacie Akademii Obrony Narodowej w podwarszawskim Rembertowie. Kilkanaście lat wcześniej w tym pomieszczeniu urzędował oficer dyżurny GROM-u. Tak się bowiem złożyło, że w AON zakwaterowano mnie w budynku, który w pierwszych latach istnienia specjednostki był jej siedzibą. Więc najstarsi stażem komandosi czuli się w tym miejscu jak w domu.

Gdy więc w piątek, 21 marca 2003 r., agencje prasowe zelektryzowały świat informacjami o ataku Amerykanów na Irak, najbardziej interesowało mnie, co robią nasi żołnierze?

Przed godz. 18 odczytałem esemesa z Kuwejtu. Jeden z oficerów napisał: „Dostaliśmy info, że Rumsfeld powie w CNN o naszej robocie”.

Faktycznie. W czasie konferencji prasowej w Pentagonie Donald Rumsfeld, sekretarz obrony USA stwierdził: - Jesteśmy szczególnie wdzięczni za bezpośrednie wojskowe zaangażowanie sił Wielkiej Brytanii, Australii i Polski i wielu innych krajów.

Później, w kilku wywiadach telewizyjnych dla m. in. NBC News i CNN dodał: - W tej chwili na polu walki są amerykańscy, brytyjscy, australijscy i polscy żołnierze, a mniej więcej 46 państw oficjalnie popiera nasze działania.

W Polsce był wtedy piątkowy wieczór. Nasze media zauważyły te wypowiedzi, ale burza rozpętała się dopiero po weekendzie. W poniedziałek, 24 marca, agencja Reuters opublikowała kilka zdjęć z irackiego portu Umm Kasr. Widać na nich, jak polscy komandosi eskortują jeńców, patrolują port, podpisują się na wielkim portrecie Saddama.

Również w poniedziałek, ambasador USA w NATO Nicholas Burns ponownie pochwalił Polaków za udział w akcji zbrojnej w Iraku. Uczynił to w czasie narady ambasadorów państw Sojuszu w Brukseli, kiedy wraz ze swoim brytyjskim kolegą informował sojuszników o przebiegu kampanii irackiej. Powołując się na ambasadora RP w NATO Jerzego Nowaka, Polska Agencja Prasowa napisała: „amerykański ambasador bardzo ciepło wyraził się o udziale Polski w akcji wspierającej działania w jednym z miejsc, gdzie one są prowadzone".

Tego samego dnia, w radiowych „Sygnałach Dnia” premier Leszek Miller potwierdził, że akcja w Umm Kasr nie była pierwszym zadaniem GROM-u.

- Przeprowadzili już kilka udanych akcji w rejonie przybrzeżnym Zatoki Perskiej bez żadnych strat własnych. Te operacje są oceniane jako bardzo profesjonalne, bardzo skuteczne. Nasi żołnierze zbierają bardzo wysokie oceny – powiedział premier.

W środę 26 marca, w bazie lotniczej McDill na Florydzie, prezydent USA George W. Bush poinformował: - Polacy zabezpieczyli iracką platformę naftową w Zatoce Perskiej.

Tego samego dnia w „Wall Street Journal” ukazał się artykuł Condoleezzy Rice. Doradczyni prezydenta Busha ds. bezpieczeństwa narodowego kolejny raz potwierdziła, że polskie siły specjalne zabezpieczyły iracką platformę naftową.

W maju 2003 r. gen. Lech Konopka, zastępca szefa Sztabu Generalnego stwierdził otwarcie: - W Iraku - pierwszy raz po zakończeniu walk z UPA w 1947 r. - oddział Wojska Polskiego bojowo uczestniczył w wojnie!

GROM-owcy stanowili mniej, niż promil sił koalicji, które operowały w Iraku. Co więc zrobili nasi komandosi, że – pierwszy raz w historii – żołnierzy Wojska Polskiego tak chwalili zwierzchnicy najpotężniejszej armii świata?

Aby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba się cofnąć o trzynaście lat. Wtedy zaczęła się ta historia.

Rozdział trzeci

Akcje w Polsce

Przez blisko dekadę GROM podlegał pod resort spraw wewnętrznych. - Dopóki w 1993 r. nie powstał Wydział 5 Zabezpieczenia Realizacji Urzędu Ochrony Państwa, do naszych zadań należało zatrzymywanie najpoważniejszych przestępców. Szczególnie, gdy bandyci korzystali z broni maszynowej. Mieliśmy kilka takich przypadków. Przestępcy byli narodowości rosyjskiej i ukraińskiej – przypominał S. Petelicki.

Konkretną robotę wykonywali od wiosny 1991 r.

W mieście komandosi działali w ubraniach cywilnych, bądź w mundurach. W tym ostatnim wypadku budzili respekt samym wyglądem. Na zdjęciu: żołnierz w mundurze polowym. W kamizelce taktycznej widać naboje do strzelby gładkolufowej. Pistolet maszynowy MP-5 został wyposażony w latarkę.

Pierwsza głośna akcja, to próba aresztowania Bogusława Bagsika i Andrzeja Gąsiorowskiego, szefów spółki Art. B.

UOP zwrócił się o pomoc do GROM-u. Z rozpoznania wynikało bowiem, że szefowie Art B. byli bardzo dobrze chronieni, m.in. przez antyterrorystów policyjnych. Komandosi wykonali zadanie, ale jej właściciele zdążyli zniknąć.

Kolejną – budzącą emocje mediów akcję – przeprowadzili rok później. Przełom maja i czerwca 1992 r. był jednym z najbardziej dramatycznych momentów w najnowszej historii Polski.

28 maja 1992 r. Sejm RP przyjął uchwałę zgłoszoną przez Janusza Korwina-Mikkego, która zobowiązywała Antoniego Macierewicza ministra spraw wewnętrznych do ujawnienia listy współpracowników Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa z lat 1945 – 1990. Do 6 czerwca 1992 r. Macierewicz miał podać pełną informację na temat urzędników państwowych - od wojewody wzwyż - a także senatorów i posłów. Do dwóch miesięcy musiał ujawnić wykaz sędziów, prokuratorów i adwokatów, a do sześciu miesięcy – radnych gmin oraz członków zarządów gmin.

Nocą z 3 na 4 czerwca sekcje GROM-u rozjechały się po kraju. Z rozrzuconych po Polsce archiwów SB komandosi mieli dostarczyć do Warszawy dokumenty tajnych współpracowników. Ich wykaz, znany jako „lista Macierewicza” 4 czerwca rano znalazł się w parlamencie. Znaleźli się na niej m. in. prezydent Lech Wałęsa, marszałek Sejmu Wiesław Chrzanowski, 40 ówczesnych posłów, 10 senatorów, 11 ministrów oraz trzech wysokich urzędników Kancelarii Prezydenta RP.

Tego samego dnia prezydent Wałęsa przesłał do Sejmu wniosek o natychmiastowe odwołanie rządu. Premier Jan Olszewski wystąpił z w TVP z apelem o wsparcie społeczne dla rządu. Jednak tuż po północy, 5 czerwca 1992 r. Sejm uchwalił votum nieufności wobec rządu.

W tych gorących dniach GROM-owcy otrzymali polecenie wsparcia ochrony ministra Macierewicza. Tyle, że ich działań nie skoordynowano z pracą innych służb. Cudem nie doszło do strzelaniny...

- Staliśmy pod blokiem, w którym mieszkał Macierewicz. Osiedla pilnowały też dwie prywatne firmy ochroniarskie. No i ochroniarze wzięli nas za złodziei samochodów. Bo dobrych aut w tym rejonie nie brakowało... – uśmiecha się „Magda”.

Policja przyjechała dwoma radiowozami. Z poloneza i furgonetki wysypało się dziesięciu mundurowych. „Złodziej” nie chciał szumu i zbiegowiska. Próbował spokojnie wyjaśnić, ze też pracuje w MSW. Pozwolił się skuć kajdankami. Wtedy podjechały dwa osobowe peugoty. Wysiadło z nich kilku młodych wysportowanych ludzi z pistoletami maszynowymi MP-5. Trzeba pamiętać, ze w tamtych czasach gangi złodziei samochodów nie wahały się przed strzelaniem! Sytuacja była coraz bardziej napięta. Z jednej strony policjanci, z drugiej uzbrojona grupa młodych, dobrze zbudowanych, krótko ostrzyżonych mężczyzn – wypisz wymaluj gangsterów. – Kumpel powiedział do policjanta: „rozkuj naszego człowieka!”. Dopiero potem wyjaśniliśmy nieporozumienie. Ale ten brak koordynacji między służbami podległymi pod MSW mógł się skończyć fatalnie – twierdzi „Magda”.

Podobnych zadań, których wykonania zleceniodawcy nie uzgadniali z innymi formacjami mundurowymi było sporo.

- W centrum stolicy mieliśmy zawinąć grupę pół-Rosjan, pół-Polaków. Zdjęliśmy ich, ale świadkowie potraktowali to jak wojnę gangów. Zawiadomili policję. Zatrzymanych przekazaliśmy do UOP, a chwilę później na jednym ze skrzyżowań policjanci zatrzymali nasz samochód i mierząc w nas z pistoletów, kazali wysiadać – wspomina młodszy chorąży sztabowy K. F., w środowisku znany jako „Mła”. Zaliczył pierwszą selekcję i pod koniec 1991 r. dostał przydział do GROM-u.

W 1992 r. do dramatycznych wypadków doszło w Żyrardowie. 12 maja tego roku policjanci próbowali zatrzymać złodziei samochodów. Czterej niebezpieczni przestępcy zaczęli ostrzeliwać się z broni maszynowej. W czasie ucieczki zabili przypadkowego taksówkarza, ranili dwóch policjantów oraz dwóch niemieckich biznesmenów. Jeżdżąc po ruchliwych drogach województwa skierniewickiego, w stronę policjantów wystrzelili ponad 1500 pocisków. Mieli duże ilości amunicji, gdyż w kwietniu 1992 r. ukradli ją z magazynów jednostki wojskowej pod Krakowem. „Nigdy dotąd po wojnie przestępcy nie użyli broni palnej na taką skalę” – opisywała te zdarzenia „Gazeta Wyborcza”.

Policja rozpoczęła obławę na wielka skalę. Przestępców szukano w całej Polsce. Pierwszego zatrzymano w Radomiu. Wielkie obławy urządzono w okolicach tego miasta oraz Rawy. Tropienie przestępców trwało kilka tygodni. Pod koniec czerwca 1992 r. 150 policjantów oraz 40 antyterrorystów policyjnych uczestniczyło w obławie na 25-letniego Pawła G. – jednego z bandytów. Zaskoczonego aresztowano w domu, w okolicach Skierniewic. Sąd skazał go za zabójstwo na 14 lat więzienia.

- Po strzelaninie w Żyrardowie zostaliśmy postawieni w stan gotowości bojowej. W jednostce opracowywaliśmy różne warianty zneutralizowania przestępców. Począwszy od zatrzymania pędzącego samochodu, po szturm pomieszczeń, w których się ukrywali – wspomina uczestnik zdarzeń z 1992 r.

Jedno z kolejnych zadań polegało na zatrzymaniu dwóch grup bandytów. Pierwszą, czyli czterech z nich, GROM-owcy namierzyli w kawiarence na piętrze dużej wypożyczalni kaset wideo w centrum Warszawy. Z lokalu sprawnie wyciągnęła ich grupa uzbrojonych cywili w kominiarkach na głowach... – W tym czasie ja z kolegami przez kilka godzin siedzieliśmy we wnętrzu blaszanej półciężarówki. Było strasznie zimno, a nie można się było poruszyć, bo wtedy z ulicy widać było, że kołysze się cały „pusty” samochód. Na sygnał ruszyliśmy do mieszkania, które znajdowało się w pobliżu wypożyczalni – wspomina oficer. Sprawnie wysadzono drzwi, ale mieszkanie okazało się puste.

Po jakimś czasie zwiadowcy przekazali sygnał, że przestępcy wracają. Nie mogli podejść do mieszkania, w którym nie było drzwi. – Więc dwoma samochodami zablokowaliśmy ich mercedesa. Była godz. 11 przed południem, centrum Warszawy. Wyciągnęliśmy ich z samochodu. Jeden z kolegów siadł za kierownicą mercedesa i błyskawicznie odjechaliśmy. Potem policja odebrała kilka telefonów o pojedynku mafii – kontynuuje GROM-owiec.

Mundury GROM-u

Gen. Sławomir Petelicki wprowadził do GROM-u oryginalny wzór mundurów wyjściowych. Tłumaczył, że to mundury garnizonowe wzór z 1936 r., w których przed i w czasie II wojny światowej chodzili oficerowie Wojska Polskiego.

Choć miały być wyjściowymi mundurami GROM-u, uszyto zaledwie kilka kompletów. Przy szczególnych okazjach używał ich S. Petelicki oraz poczet sztandarowy jednostki. Jeden z oficerów wziął w nim ślub.

Natomiast niewielu interesujących się GROM-em wie, że każdy polski żołnierz używał munduru polowego zaproponowanego przez gen. Petelickiego.

Na początku lat 90. w prototypach munduru wz. 93 „Pantera” chodzili tylko komandosi GROM-u. Został bowiem zaprojektowany specjalnie dla nich. Gdy jednostkę odwiedził prezydent Lech Wałęsa, na pamiątkę dostał taki mundur. Prezydentowi spodobała się nowa „panterka”. W 1993 i 1994 r., kilkakrotnie założył go, gdy wizytował poligony. Skoro podobał się prezydentowi, spodobał się i decydentom z resortu obrony. I stał się regulaminowym ubiorem Wojska Polskiego.

W połowie lat 90., gdy specjednostką dowodził gen. Marian Sowiński, jego ludzie działali na wschodniej granicy Polski. W czasie tej - jednej z dłuższych i poważniejszych operacji prowadzonych w kraju – zajmowali się tropieniem przemytników ludzi. W Ministerstwie Spraw Wewnętrznych ktoś doszedł do wniosku, że Straż Graniczna sama z tym sobie nie poradzi. W Komendzie Głównej SG o akcji wiedziało zaledwie kilku ludzi.

Zadanie polegało głównie na skrytej obserwacji wyznaczonego odcinka granicy.

- Przygotowania na miejscu trwały kilka tygodni. Jako turyści rozpoznawaliśmy teren. Po misternie przygotowanej „legendzie” do jednej ze strażnic granicznych udało się wprowadzić dwóch naszych ludzi. To zapewniało dopływ informacji o ruchach pograniczników – wspomina uczestnik operacji.

W terenie obserwowali, jak prowadzone są patrole przy granicy oraz dokumentowali wykryte przykłady „enpegie” – jak w slangu pograniczników nazywano nielegalne przekroczenia granicy.

Jeden z lokalnych, ważnych oficerów dostał informacje, że na jego odcinku dzieje się coś dziwnego: – Postanowił przeciwdziałać. Okoliczne placówki Straży Granicznej i policja dowiedziały się, że najprawdopodobniej szykuje się duża kontrabanda ze Wschodu, a transport ochrania „warszawska mafia”. Ze stolicy ściągnięto nawet śmigłowiec z kamerą termowizyjną, dzięki której poszukiwano ludzi. Po interwencji dowódcy GROM-u w MSW, dosyć szybko śmigłowiec przekierowano w inny region Polski.

Generalnie jednak GROM-owcy ze ścigających stali się ściganymi. A policjanci i pogranicznicy byli przekonali, że poszukują ludzi z mafii... Mimo stałego przeczesywania terenu, intensywnych kontroli samochodów o zamiejscowych rejestracjach, legitymowania ludzi przez dwa tygodnie trwania operacji nie wykryto ani jednego komandosa.

Pełna wersja książki do kupienia w księgarni internetowej koobe.pl

Przeczytaj pozostałe części:

Więcej ebooków Jarosława Rybaka w koobe: