WIEŻA ŻYCIA

Wojciech Bauer

z cyklu: Dzieje Loinu

Wydawnictwo GAM

Gliwice 2005

Copyright © by Wojciech Bauer, Gliwice 1991

Projekt okładki: Adam Czerwiński

Korekta: Dagmara Gorczyńska

Skład i łamanie: Paweł Melek

Konwersja do formatu EPUB/MOBI: Koobe Sp. z o.o.

ISBN 83-922037-0-4

Wydawnictwo GAM

Gliwice 2005

W cyklu „Dzieje Loinu” ukazały się:

- „Wieża Życia”

- „Ayantiall”

WIEŻA ŻYCIA

Legenda mówi, że Iserowie przebyli ocean na skrzydlatych wierzchowcach bogini Mau, wskazując drogę korabiom Wielkiej Floty valów. I choć później, gdy czas Świętej Wędrówki dobiegł końca, a ich rumaki utraciły zdolność latania przez przekleństwo Zranna, pozostali wyśmienitymi jeźdźcami, najlepszymi w Loinie.

W tych legendach było wiele zarozumialstwa i poczucia wyższości nad pozostałymi plemionami valów, lecz Iserowie mieli ważne powody, by czuć się wyniesieni nad inne szczepy. Od wielu ellarów ich jazda skutecznie przeciwstawiała się watahom ghotów, nasyłanym ustawicznie przez Durlock. Życie w warunkach nieustannej wojny uczyniło z nich wspaniałych żołnierzy, w obronie posiadłości valów widzieli swe dziejowe posłannictwo. Pod osłoną tarcz walczących Iserów kwitły wszystkie krainy Przedgórza, od północy chronione przez nieprzebyte Góry Smocze. Wdzięczności Iserowie nie doświadczyli żadnej. Nie tylko nie udzielano im wsparcia, lecz wykorzystując zaangażowanie większości wojska w obronie Gardła między Górami Smoczymi a Morzem Serta, najbliższy sąsiad Iserii, Sorvia, podstępnym atakiem zajęła Las Orła, od praellarów należący do dziedzictwa książąt Iserii.

Skutki polityki valijskich państw były łatwe do przewidzenia. Iseria ginęła. Jej śmierć była powolna, nadchodziła niepostrzeżenie, lecz nieuchronnie. Coraz więcej wysiłku kosztowało utrzymanie w ryzach zaciekle atakujących Gardło ghotów, wspomaganych przez kohorty Minnów – valów na usługach Durlocku. W dodatku ród czerwonych książąt, w przeciwieństwie do złotej gałęzi władców księstwa, przywiązywał coraz mniejszą wagę do obrony granic, tonąc w pijatykach i orgiastycznych hulankach. W okresie czerwonych zuarów Iseria poniosła najwięcej porażek. Miniony zuar purpurowego słońca także przyniósł bolesną stratę, spowodowaną beztroską władyków noszących Rotha w herbie. Kilka dni przed świętem Randii, wykorzystując głębokie ciemności rozjaśniane jedynie krwistą poświatą coraz mniejszego Rotha, wielka armia Durlocku znienacka zaatakowała Gardło, zdobywając graniczną twierdzę Cobi i wypierając oddziały Iserów aż pod mury Kormu. Dopiero potężne szańce zamku, wzniesionego w najwęższym miejscu Gardła, powstrzymały napastników.

Z ciężkim sercem złoci książęta przejmowali władzę z rąk lekkomyślnych krewniaków. Była to najbardziej ponura Randia w historii Iserii. Gdy wzeszedł Jasti, rozpoczynając pierwszy dzień jas, i nastąpiła chwila, kiedy czerwony władca miał opuścić tron, na rytualne pytanie: "Czy schodzi w chwale, czy powinien zgasnąć razem z Rothem?" po raz pierwszy od wielu ellarów zgromadzeni na dziedzińcu jeźdźcy solidarnym gestem wbili miecze w ziemię. Otępiały od nadużywania tirakii umysł księcia Ivirotha odzyskał na krótko pełną sprawność, by pojąć, dokąd czterej milczący zbrojni tak brutalnie wloką swego do wczoraj na równi z bogami czczonego pana, po czym zastygł w spazmie bólu kończącym lot z Wieży Straceń.

Wspominając chwilę przejęcia władzy nad Iserią, regent Asti na nowo przeżywał tę ponurą uroczystość. Myśl o losie Ivirotha powróciła, gdy usłyszał, że księżna Jastite szczęśliwie powiła dziecko płci męskiej. Iseria otrzymała prawowitego władcę na okres złotego zuaru. Oby nie musiał on podzielić losu ostatniego czerwonego księcia.

Sytuacja Asti zmieniła się diametralnie. Do tej pory był faktycznym panem księstwa i pozostałby nim do śmierci, gdyby Jastite urodziła dziewczynkę. Jego rządy nie kończyły się jeszcze, upłyną trzy kari, nim młody książę osiągnie pełnoletność. Nie, nie czuł żalu, że książęce insygnia będzie musiał złożyć w inne ręce. Był dumny, że właśnie jemu przypadł zaszczyt przekazania władzy synowi Jasti. Poza tym w żyłach następcy tronu płynęła przecież jego, Astiego, krew. On był tym, który tak szczęśliwie zapłodnił Jastite, przyczyniając się do przedłużenia dynastii.

Westchnął ciężko. Nowo narodzony władca nie będzie miał łatwego życia. Durlock rośnie w potęgę, jakiej nie znały krainy Loinu. Nawet dumni tornowie z obu wolnych królestw, jawnie gardzący odszczepieńcami z imperium, nie potrafili mu się oprzeć. Torivia, by zapobiec klęsce, przeszła na stronę Durlocku, zaś Shonnowie, sromotnie pobici, schronili się za Wielkie Bagna, oddając resztę królestwa wrogom.

Teraz Durlock sięgał po Przedgórze. Asti otrzymał wiadomość, że nieprzyjaciel szykuje ogromne siły, by uderzyć na Gardło. A wykrwawione księstwo mogło im przeciwstawić niewiele więcej niż determinację walczących. Znał swój naród i wiedział, że Iseria nigdy się nie ugnie. Iseria może tylko zginąć. A jeśli padnie, któż stawi czoła krwiożerczym ghotom czy Minnom, nie mówiąc już o strasznej Mocy władających Durlockiem tornów? Podstępna, zdolna tylko do napaści na bezbronny kraj, Sorvia? A może wiecznie skłóceni książęta Berlanu? Asti uśmiechnął się pogardliwie. Żadne z państw Przedgórza nie było zdolne oprzeć się potędze Durlocku. Jedynie zjednoczenie wszystkich sił i przymierze z Shonnami mogłoby stworzyć moc równoważną sile imperium zza Smoczych Gór. Do tego jednak nigdy nie dojdzie. Asti wiedział o tym doskonale. Dlatego współczuł temu ledwie narodzonemu dziecku. Być może w dniu Trill w odpowiedzi na pytanie kapłana ujrzy on, jak książę Iviroth, wbite w ziemię miecze. Jeżeli w ogóle jeszcze będzie miał kto pytać i odpowiadać.

*

Kobieta Ruate popełniła zbrodnię. W dniu, w którym we wszystkich grodach i osiedlach Iserii rogi obwieszczały radosną wieść o przyjściu na świat złotego księcia, kobieta Ruate urodziła syna. Popełniła zbrodnię podwójną: zamiast zgładzić niemowlę i w pokorze zanieść jego ciało przed oblicze starosty, ukryła chłopca w szałasie, w głębi lasu, oddawszy go pod opiekę na wpół obłąkanego starca Besitiego. Decydując się na ten krok zdawała sobie sprawę z konsekwencji swego czynu. Gdyby wykryto zbrodnię, cały jej ród zostałby wycięty w pień, a zwłoki rzucone bydłu na pożarcie. Nikt nie ma prawa być rówieśnikiem księcia, tylko jedno dziecko może przyjść na świat razem z Jasti lub Rothem – władca. Kobieta Ruate wiedziała o tym, jednak miłość macierzyńska była silniejsza.

Obmyśliła to zręcznie. Jeszcze dwa seves po rozwiązaniu chodziła z wypchaną szmatami suknią, po czym zarżnąwszy ptaka da upozorowała poronienie. Dla sąsiadów był to dowód mocy bogów: żadne dziecko nie może narodzić się żywe w czasie jas ani ziroth. Ten czas zastrzegła Mau dla tych, którzy będą władać krainami valów.

*

Znów grzmiały rogi w księstwie Iserii. We wszystkich zamieszkanych zakątkach kraju ogłaszały nowinę o wstąpieniu na tron dwunastego złotego księcia. Młody władca osiągnąwszy pełnoletność przybrał imię Anutajasti – Wstępujący w Światło Jasti. Dźwięk rogów był jednak tylko pozornie radosny. Nadeszły ciężkie czasy dla księstwa. Wróg uderzył z wielką siłą na Gardło i po zduszeniu przygranicznych stanic rozpoczął oblężenie Kormu. Na wybrzeżu, niedaleko Surduk, wylądował kontyngent eneików z podległego Durlockowi plemienia Nissków, który z trudem udało się zepchnąć z powrotem na morze. Wielki niepokój i troska ogarnęły Iserów. Było jasne, że tym razem opór nie potrwa długo i złowrogie zastępy Durlocku zaleją kraj, siejąc śmierć i pożogę.

Głos fanfar nie dotarł do małej chatki z gałęzi, ukrytej w lesie, w pobliżu granicy z Sorvią. Uroczystość nadania imienia mieszkającemu w niej chłopcu była nieporównanie skromniejsza niż ta, która odbyła się w dalekim Irvion. Starzec Besiti, sypiąc na jego głowę kwiaty simalu, drżącym głosem wypowiedział formułę: "Nadaję ci imię Itijasti" i przestraszył się własnych słów. Brat Jasti. To imię brzmiało świętokradczo. Książęce imię... Nie mógł nadać innego chłopcu urodzonemu razem ze złotym słońcem. Czas narodzin nobilitował potomka prostego jeźdźca. Był równy władcom, ale tego brzemienia mógł nie udźwignąć. Dlatego Besiti dodał szybko:

– Dla innych bądź tylko Itim. Niedobrze, gdy kraj ma dwóch synów Jasti.

– Dlaczego? – chłopiec podniósł na opiekuna chmurny wzrok. – Dlaczego mam się wstydzić własnego imienia?

– Być może nadejdzie czas, że twoje imię będzie znać cały kraj. – Starzec położył dłoń na ciemnej czuprynie młodzieńca. – Niewielu dziś pamięta, że istnieje stary przekaz o dwóch synach Jasti. Nim nadejdzie traut, jeden ma umrzeć w hańbie, drugi ocali Iserię. Obyś był tym drugim, Itijasti! Teraz jednak musisz odejść, zwracasz uwagę obcych. Idź w świat, Iti, i wróć w chwale, upomnieć się o to, co przeznaczyli ci bogowie!

– Dokąd mam się udać?

– Przekrocz granicę. Musisz dotrzeć na wyspę Pitię u wybrzeży Agrenii. Żyją tam strażnicy Świętych Tablic valów. W nich zapisany jest twój los. Poznaj go i działaj w zgodzie z rozkazami Tablic. I przyjmij jeszcze jedną radę. – Besiti ponownie dotknął włosów chłopca. – Unikaj czystych promieni Jasti, on zawsze rozpozna w tobie syna.

*

Dzień wstawał chmurny i mokry. Od wieczora siąpił drobny kapuśniaczek, nasączając wilgocią brunatne kapoty leżących w krzakach zbrojnych. Oczekiwanie przedłużało się, klęli więc z cicha informatora, który nadał im tę robotę, i coraz bardziej ponuro zerkali w stronę przywódcy, przypisując mu winę za zmarnowany w zasadzce czas. O ileż przyjemniej byłoby siedzieć teraz w podłej, ale przynajmniej suchej gospodzie starego Gerna i kwartą tirakii zalewać smętne myśli o chudych czasach.

Bandzie Vortara wiodło się bowiem coraz gorzej. Od wielu seves żaden wędrowiec nie pojawił się na gościńcu, nie mówiąc już o kupieckich karawanach, niegdyś licznie przemierzających szlak wiodący ku granicy. Czas był niedobry dla handlu: naciskani przez Durlock Iserowie szybko biednieli i kupcy zaczęli szukać bogatszych klientów. Niedobry czas dla handlu oznaczał kres tłustych dni dla licznych grup rzezimieszków grasujących w ostępach Lasu Orla. Ubywało ich proporcjonalnie do zmniejszającej się liczby podróżnych. W końcu został tylko najwytrwalszy – Vortar, ale i jemu bieda zaczynała zaglądać w oczy. Odchodzili kompani, więc i on począł przemyśliwać o opuszczeniu niegościnnych okolic. Kiedy jego najwierniejszy szpieg, smolarz mieszkający przy trakcie w pobliżu iserskiej granicy, doniósł mu o samotnym jeźdźcu podróżującym opustoszałym gościńcem, Vortar postanowił nie stracić nadarzającej się okazji, być może ostatniej w tych stronach. Wprawdzie pojedynczy podróżnik to nie niegdysiejsze bogate kupieckie tabory, ale lepsze to niż kradzież drobiu w okolicznych przysiółkach. Vortar miał naturę wojownika i upokarzała go rola wiejskiego złodziejaszka.

Na myśl o utarczce silniej zabiło serce starego łotra i krążąca żywo krew poczęła rozgrzewać zastałe członki. Raz jeszcze skrzyknął włóczących się po okolicy kamratów. Nie przyszło to łatwo. Dawniej wierni towarzysze teraz patrzyli spode łba na wodza, pod którego rządami nie wiodło im się najlepiej. W końcu Vortar zebrał sześciu najwierniejszych, nierozleniwionych jeszcze do tego stopnia, by stracić chęć do działania, i zasadzili się w najgęstszych chaszczach porastających pobocza traktu.

Vortar leżał teraz oblepiony mokrą opończą, z malejącą nadzieją wpatrując się w pusty gościniec. Czuł na sobie spojrzenia wspólników i wiedział, o czym myślą. Modlił się w duchu, by doniesienie smolarza okazało się prawdziwe, bowiem w przeciwnym wypadku byłby to ostateczny koniec jego zbójeckiej sławy i tak mocno nadszarpniętej w ostatnich czasach.

Wtem poprzez szum deszczu dobiegł go cichy jeszcze, lecz jakże znajomy odgłos. O mało nie krzyknął z radości, wsłuchując się w coraz głośniejsze plaskanie łap wierzchowca. Rozejrzał się po otaczających go kompanach. Oni również je słyszeli. Twarze rzezimieszków zmieniły się, pojawił się na nich charakterystyczny drapieżny rys i Vortar już wiedział, że odnaleźli w sobie wojenny ogień.

Zza zakrętu wyłonił się jeździec. Skulony w siodle, okutany w siermiężny płaszcz, wyglądał tak licho, że Vortar poczuł się rozczarowany. Nie, tutaj nie mógł liczyć na bogaty łup. Lepsze to niż nic, pocieszył się w myślach, niemal odruchowo układając plan ataku i przewidując uniki.

Teraz. Podniósł do ust świstawkę. Z wrzaskiem wypadli z obu stron na drogę, by po kilku susach otoczyć wędrowca. Vortar już widział go na ziemi z mieczem przytkniętym do gardła, gdy wydarzyło się coś zaskakującego. Oto podróżny, zamiast unieść dłonie w błagalnym geście poddania, spiął wierzchowca i runął na napastników. Vortar ujrzał nagle nad głową czarne pazury kiseta i odruchowo rzucił się w bok. Zrywając się na nogi, zobaczył, jak od ciosów potężnych łap giną dwaj jego kamraci, zaś trzeci wali się na ziemię pozbawiony głowy ściętej jednym błyskiem miecza. Wierzchowiec, spięty niewidocznym ruchem kolan, zwinął się w miejscu i już dwaj straszni wojownicy, jeździec i kiset, siedzieli na karkach pozostałych, broniących się już tylko instynktownie, zbójców. Widok krwawej łaźni sprawionej w tak krótkim czasie, pozbawił ich zupełnie ducha walki. Po chwili żywy pozostał tylko jeden rzezimieszek, który rzuciwszy broń z wrzaskiem umknął w stronę zbawczych zarośli.

Vortara zalała fala nieprzytomnej wściekłości. Ryknął straszliwie i z mieczem w jednej, a toporem w drugiej ręce rzucił się na podróżnego, którego niedawno oceniał tak nisko. Teraz gnał ku niemu jak uosobienie furii, myśląc już nie o łupach, lecz łaknąc jego krwi. Jeździec zawrócił wierzchowca. Na widok pędzącej w jego stronę samotnej postaci w rozwianej opończy wysunął miecz przed pysk rumaka i bez ruchu czekał starcia.

Zadźwięczała stal. Potężne pchnięcie odrzuciło Vortara. Natarł ponownie, uderzając raz po raz w nieruchomą postać i za każdym razem trafiając w nadstawione ostrze. Nagle zdał sobie sprawę, że jeździec o niebo przewyższa go w sztuce walki, zaś to, że jeszcze żyje, zawdzięcza tylko kaprysowi tajemniczego rycerza, który z jego rozpaczliwych wysiłków uczynił sobie igraszkę. I zgasła w nim wola zemsty i zwycięstwa, i pragnął już tylko umrzeć, by nie hańbić dłużej honoru dla zabawy wędrowca.

Wtem, wznosząc topór do ostatniego ciosu, który miał przynieść śmierć jemu lub wrogowi, dojrzał coś, co zatrzymało desperackie uderzenie w pół drogi. Oto wśród kłębiących się na niebie chmur zajaśniał skrawek błękitu, otwierając drogę krótkiemu błyskowi słońca. I stała się rzecz dziwna: samotny promień padł na bujną czuprynę rycerza, która rozjarzyła się tworząc świetlistą aureolę. Ciemne, niemal czarne włosy, zapłonęły nagłym blaskiem, jakby zapaliła je słoneczna iskra. Trwało to krótką chwilę, lecz aureola nie zgasła od razu w ślad za promieniem, który owo zjawisko wywołał. Choć niebo było już szare, głowa nieznajomego jeszcze przez sekundę płonęła, jakby słońce zostawiło okruch światła w jego włosach.

– Syn Jasti... – wyszeptał zmartwiały z przerażenia rozbójnik, wypuszczając broń z bezwładnych dłoni.

Jeździec szybkim ruchem narzucił kaptur na głowę.

– Nie lękaj się – powiedział dźwięcznym, młodym głosem, w którym słychać było nutki rozbawienia. – Nie chcę cię zabić.

– Wybacz, panie, wydawało mi się... – Vortar jeszcze nie otrząsnął się z wrażenia. – Jesteś, panie...

– Znużonym wędrowcem napadniętym przez zbójców – przerwał jeździec. – W dodatku nękanym przez ogarniętego desperacją wodza, którego wojsko niegodne jest nawet pogardy uczciwego rycerza.

– Ale... przecież, panie, widziałem...

– Nic nie widziałeś. Złość zaćmiła twe spojrzenie, a to nieprzyjaciel prawdziwego wojownika. Powoduje, że czasem widzimy coś, czego nie było.

Rycerz, lekceważąc zupełnie niedawnego rywala, zsiadł z wierzchowca, rozcierając zdrętwiałe uda, przyglądał się Vortarowi spod oka. – Nie wyglądasz na takiego, któremu dobrze się wiedzie w zbójeckim rzemiośle – powiedział i zaczął ściągać siodło z grzbietu rumaka.

– Nie mylisz się, panie. – Vortar powoli pozbywał się lęku. – Nikt tędy od dawna nie jeździ. Zgnuśnieliśmy w nieróbstwie i ledwie udało mi się skrzyknąć tych tam na uczciwy rabunek – wskazał na zwłoki swych towarzyszy.

– Nie urazi twych uczuć, jeśli nakarmię nimi mego wierzchowca? Rycerski obyczaj nakazuje rzucać pokonanych wrogów na pożarcie kisetom. To wzmaga ich waleczność.

– Nie zasłużyli na lepszy los. – Vortar machnął lekceważąco ręką. – Dać się pokonać jednemu przeciwnikowi, nawet jeśli to... – zamilkł, wspomniawszy słowa jeźdźca.

– Chciałbym ci przypomnieć, że i ty uległeś temu przeciwnikowi – rycerz uśmiechnął się ironicznie.

– Nie kpij, panie. Ja przynajmniej nie stchórzyłem jak tamci.

Nieznajomy zamyślił się na chwilę, po czym spojrzał na rozbójnika.

– Wiesz, chyba będę miał dla ciebie zajęcie godniejsze niż rozbój. Udaję się w daleką drogę i potrzebuję śmiałych i obytych w sztuce władania bronią towarzyszy. Nie jestem wprawdzie bogaty, ale jeśli spełni się me przeznaczenie, nie pożałujesz chwili, gdy do mnie przystałeś.

– Jestem, panie, w twej mocy i mógłbyś żądać ode mnie posłuszeństwa, ty jednak proponujesz służbę pozwalającą zachować godność. Jak mógłbym odrzucić taką ofertę?

– A więc postanowione. – Jeździec narzucił derkę na sytego już kiseta. – Odpoczniemy chwilę i ruszamy w drogę. Deszcz niedługo przestanie padać. Jutro chciałbym być w Gerab. Tam postaramy się o wierzchowca dla ciebie. Powiedz mi jeszcze – dodał, dociągając popręg – jak cię zwą?

– Vortar, panie.

– Dobrze, Vortar, myślę, że się zaprzyjaźnimy. Mam tylko jeden warunek: zapomnij o tym, co widziałeś. Właściwie nie widziałeś nic, to było tylko złudzenie.

– Zgoda, panie, nic nie widziałem – rozbójnik mrugnął porozumiewawczo. – Ale, panie, poznałeś moje imię, ja zaś nie znam twego.

– Iti. Po prostu Iti.

*

Targ w Gerab słynął niegdyś w całym Przedgórzu z handlu żywym inwentarzem. Tu zjeżdżali kupcy ze wszystkich stron Loinu, oferując drób, bydło, zwierzęta juczne i pociągowe, a także wierzchowce. W najlepszym okresie można było kupić tu nawet bojowego iserskiego kiseta, choć prawdę mówiąc niewielu poza jeźdźcami z księstwa potrafiło je dosiadać.

Czas rozkwitu miasto miało już za sobą, zbyt blisko było stąd do coraz goręcej płonącego Gardła. Ostrożni i przewidujący kupcy woleli handlować w Teti lub Phios, które leżały z dala od niepewnego iserskiego pogranicza. Jednak targi w Gerab odbywały się nadal, wielu handlarzy nie brało poważnie iluzorycznego według nich zagrożenia, chwaląc je sobie nawet, bowiem ryzyko pociągało za sobą znaczny wzrost cen oferowanych towarów.

W mieście nie było więc tak gwarno i tłumnie jak dawniej. Najbardziej odczuli spadek zysków stali mieszkańcy Gerab; wiele gospód, zajazdów, sklepów i kramów, dawniej opływających we wszelkie dobra, teraz świeciło pustkami i straszyło zamkniętymi na głucho drzwiami. Tak wyglądały przedmieścia, niegdyś oaza drobnych handlarzy, którzy pierwsi zniknęli z Gerab. Taki też widok ujrzeli dwaj wlokący się traktem wędrowcy. Rozglądali się pilnie, szukając przytulnego zajazdu, lecz obrzeża grodu nie miały im już nic do zaoferowania. Uliczki były puste, jedynie zdziczałe hangi włóczyły się między wymarłymi domostwami. Mieszkańców prawie nie było, kto tylko mógł, opuszczał przedmieścia. Jedni przeprowadzali się bliżej centrum, inni porzucili Gerab, by szukać szczęścia w innych stronach Sorvii.

Im bliżej górującego nad miastem zamku namiestnika, tym więcej było zamieszkanych ulic. W końcu dotarli w rejony, gdzie jak dawniej kwitło życie. Goniły za nimi ciekawe spojrzenia. Szczególnie jeden z podróżnych zwracał powszechną uwagę; od dawna nie widziano w Gerab jeźdźca z Iserii.

Iti jechał przodem, co rusz ściągając wodze nieprzywykłego do wolnego tempa wierzchowca. Mimo to Vortar gonił już resztkami sił i z utęsknieniem oczekiwał upragnionego popasu. W drodze nie rozmawiali prawie wcale, a wszelkie pytania o plany Iti zbywał ogólnikami bądź nie odpowiadał w ogóle. W końcu Vortar pogodził się z tajemniczością swego chlebodawcy i zrezygnował z dociekań. Wiedział, że prędzej czy później i tak dowie się wszystkiego. Teraz, człapiąc na obolałych od wytężonego marszu nogach, wypatrywał gospody, w której mieliby zapewniony przyzwoity nocleg i strawę. Przypuszczał, że Iti zechce zatrzymać się w mieście na dłużej, by wyekwipować jego i siebie na czekającą ich drogę.

Tak dotarli do niedużego, podrzędnego placu handlowego. W takich miejscach zwykle rozkładali swe towary ubożsi kupcy, których nie stać było na wykupienie kramu na centralnym targowisku. Choć ruch był spory, bez trudu torowali sobie drogę przez wypełniającą plac ciżbę. Wielkie, budzące szacunek kły kiseta sprawiały, że rozstępowano się przed nimi z lękiem. Towarzyszył im niechętny pomruk. Od czasu wojny o Las Orla Sorvię i Iserię dzieliła nienawiść, dlatego ze zdumieniem i wrogością patrzono na śmiałka z nieprzyjaznego księstwa. Nikt jednak nie odważył się wystąpić otwarcie i tylko jadowite słowa biegły ku niemu z głębi tłumu. Dumny jeździec pozostał obojętny.

Inaczej reagował Vortar. Był Sorvem i choć niewiele obchodziła go polityka oraz waśnie o przygraniczne tereny, czuł się nieswojo, widząc niechętne spojrzenia rodaków. Chwilami ogarniała go chęć opuszczenia rycerza i wmieszania się w tłum, szybko jednak odsuwał tę myśl. Miał bowiem honor i nigdy jeszcze nie zdarzyło mu się postąpić wbrew swym zasadom. Poza tym poznał tajemnicę jeźdźca. Jej znaczenie tłumiło rozterki Sorva. Równych Iserowi było obecnie czternastu valów na całym Przedgórzu i wyspach, a wszyscy zasiadali na dziedzicznych tronach. A ten... Czy był jednym z nich? Dla jakiego niezrozumiałego kaprysu podróżował samotnie przez valijskie państwa? A może... Vortar aż wzdrygnął się na takie przypuszczenie.

Zatrzymali się przed bramą zajazdu położonego u wylotu wąskiego zaułka, który biegł gdzieś w głąb miasta i ginął pomiędzy niskimi, nędznymi chałupami. Nad wejściem kołysał się wykuty z blachy czerwony ptak da. Wrota były otwarte, wkrótce znaleźli się na podjeździe okolonym z trzech stron drewnianą palisadą, z czwartej zamkniętym ścianą długiego budynku, krytego strzechą. Gwar targowiska został za bramą, tu było pusto i spokojnie. Jedynie dwa wyprzęgnięte powozy i uwiązany do palika osiodłany rogaty irman świadczyły, że nie są pierwszymi gośćmi.

Naprzeciw podróżnych wyszedł z gospody brodaty Sorv w skórzanym fartuchu. Spode łba popatrzył na marszczącego wargi kiseta. Skłoniwszy się nisko, wskazał gestem, że mają iść za nim. Iti zeskoczył z wierzchowca i, prowadząc go za uzdę, ruszył za gospodarzem.

W stajni były dwa okratowane boksy dla iserskich rumaków. Ich stan świadczył, że dawno nikt z nich nie korzystał. Iti wprowadził kiseta i rozsiodłał go.

– Czy masz mięso dla niego? – spytał karczmarza, który przezornie nie zbliżał się do niebezpiecznego zwierzęcia.

– Tak, panie. Proszę do izby. Moi słudzy wszystkim się zajmą.

– Wolałbym nakarmić go sam. Jest trochę nerwowy.

– Nie martw się, panie, stajenny potrafi karmić kisety, choć dawno już nie gościliśmy podróżnych z Iserii.

– Chciałbym zatrzymać się tu kilka dni. Potrzebny będzie pokój dla mnie i mojego towarzysza.

– Służę, panie. Każę wszystko przygotować. Teraz proszę na posiłek.

Przeszli do ciemnej sali, w której w dwóch rzędach stały drewniane ławy. Vortar siedział przy jednej z nich i ruchem ręki przywołał rycerza do siebie. Iti rozejrzał się po izbie. Niewielu gości zajmowało miejsca przy ławach. Większość była na targu i zapewne dopiero przed wieczorem zajazd zapełni się. Tylko w kącie pod oknem posilała się grupka podróżnych, którzy tak jak oni musieli niedawno przyjechać. Szybko zostali obsłużeni. Jedli w milczeniu, czując powoli odpływające znużenie. Dopiero po posiłku, gdy zapijali tłuste mięsiwo kwartą tirakii, Vortar zapytał:

– Jak zaplanowałeś pobyt w Gerab?

– Dziś chyba zostaniemy tutaj. Zbyt jestem zmęczony, by cokolwiek przedsięwziąć. Jutro po śniadaniu pójdziemy na centralny plac i wyszukamy dla ciebie irmana pod wierzch. Chciałbym również kupić trochę żywności, broni i odzieży. Czeka nas daleka podróż.

– Dokąd pojedziemy?

– Na razie do Berlanu, później sam zobaczysz. Zwiedzisz kawałek świata, ręczę, a to chyba lepsze niż rabunek na drogach?

Istotnie, Vortar czuł, że jego losy potoczą się zupełnie innym torem. Kamienne serce rozbójnika nie było wprawdzie zdolne do takich uczuć jak wdzięczność, lecz potrafił docenić gest swej niedoszłej ofiary. On, łotr wyjęty spod prawa, nie będzie już musiał wegetować, zaspokoi swą żądzę przygód i umiłowanie walki. Nie wyglądało na to, że zajmą się kupiectwem czy uprawą roli. Dlatego, choć nie powiedział nic, był zadowolony i z ufnością oczekiwał następnych dni.

*

Od wczesnego rana na targowiskach Gerab wrzało życie. Przepychając się przez oblegający stragany tłum, Iti stwierdził, że prawdziwe były historie, które opowiadał mu opiekun. Można tu było kupić wszystko: potężne irmany, leniwie żujące podsypane im ziarno, hodowane na mięso drapieżne kuary, wszelki drób z królującym ptakiem da, hangi – strażników domostw i mnóstwo innych zwierząt, które Iti widział po raz pierwszy. Brakowało tylko kisetów, lecz te nigdy nie były przedmiotem handlu obcych, stanowiły domenę Iserów. Iti próbował sobie wyobrazić, jak wyglądał targ w czasach świetności Gerab, ale stwierdził, że jest to niemożliwe. Nigdy nie widział naraz takiej ilości valów, nie mówiąc już o innych istotach zamieszkujących Loin. Pomiędzy ciżbą kupujących i sprzedających pojawiali się od czasu do czasu mali, kosmaci eneikowie z Gór Smoczych i Wysp Stołowych, oferujący przeróżne maści i wywary z rzadkich ziół, których właściwości znali tylko oni, ozdoby ze smoczej kości – podobno prawdziwej – dziwaczną, bogato zdobioną broń i półszlachetne kamienie.

Około południa obaj podróżni dokonali już zakupów. Vortar prowadził dwa irmany: wierzchowca i jucznego, na ich grzbiety załadowali wszystkie sprawunki. A mieli tego sporo: żywność na trzecią część seves, porządne, skórzane kaftany, wybite siatką z mosiężnych kółek, szyszaki, nowy miecz dla Vortara w miejsce starego, pordzewiałego koncerza, włócznię i kuszę z zapasem strzał dla Itiego oraz drewniane, obciągnięte skórą i wzmocnione hufnalami tarcze z pustymi miejscami na herby.

Zadowoleni zmierzali właśnie ku uliczce prowadzącej do zajazdu, gdy nagle przed nimi zakotłowało się. Pomiędzy straganami przemykała nieduża, włochata postać, a za nią pędziło kilku zbrojnych w topory i sękate paliki valów. Eneika wpadł między prowadzone przez Vortara irmany i, zaplątawszy się w jukach, runął na ziemię. Prześladowcy byli tuż przy nim, rozganiali irmany uderzeniami drągów, tak że Vortar z trudem trzymał na wodzach przerażone zwierzęta.

Spadły pierwsze razy i eneika zakwilił boleśnie. Prawdopodobnie zginąłby, gdyby niespodziewanie nie nadeszła pomoc. Jeden z napastników właśnie zamierzał się do potężnego uderzenia, gdy nagle znalazł się w powietrzu, lecąc na spotkanie błyskawicznie zbliżającej się ściany domu. Kilku następnych valów padło od ciosów pięści i dokoła leżącego eneiki zrobiło się luźno. W tę pustkę wkroczył Iti z obnażonym mieczem w dłoni. W zapadłej raptownie ciszy podniósł karła i przerzucił przez grzbiet jednego z irmanów.

– Ruszaj – syknął do oniemiałego Vortara, uderzając pięścią w zad zwierzęcia.

Napastnicy pozbierali się już po niespodziewanym ataku i z gniewnym pomrukiem ruszyli na nieprzyjaciela. Jeden z nich zamachnął się toporem. Błysnął miecz i ciężka broń z hurkotem wyfrunęła z rąk zaskoczonego vala. To powstrzymało następnych. Wędrowcy wycofali się bez przeszkód, choć prześladowcy postępowali za nimi krok w krok aż do wrót zajazdu.

Zanieśli eneikę do swej kwatery. Iti obejrzał jego rany i uspokoił się, nie były zbyt groźne. Jakoż po chwili karzeł otworzył oczy i, dojrzawszy nad sobą pochylone głowy, zagadał coś szybko w swoim języku. Jego przerażony wzrok błagał o litość.

– Nie lękaj się, jesteś wśród przyjaciół – uśmiechnął się Iser.

Vortar spojrzał spod oka na rycerza i pomyślał z niechęcią, że wcale nie darzy sympatią tej kosmatej istoty. Eneika spróbował wstać, lecz jęknąwszy tylko opadł z powrotem na łoże.

– Dzięki, panie, za uratowanie życia – przemówił po valijsku. – Myślałem, że nastał mój koniec.

– Dlaczego cię ścigali?

– Zarzucono mi kłamstwo, musiałem więc wyprawić oszczercę przed oblicze bogów. Niestety, okazało się, że miał licznych przyjaciół. To z ich rąk wybawiłeś mnie, panie.

– O jakież to straszne kłamstwo cię posądzono, że tylko śmierć mogła zmazać obrazę?

– Byłem w karczmie, gdzie nieopatrznie pochwaliłem się moim trofeum. Wyśmiano mnie, a tego honor eneiki nie ścierpi.

– Cóż to za trofeum? Eneika otworzył przewieszoną przez pierś sakwę i wyciągnął z niej zrolowany kawał pokrytej łuskami skóry.

– Co to jest? – Iti nieufnie dotknął przedmiotu.

– To ucho smoka.

W pełnej zdumienia ciszy obaj podróżni oglądali niezwykły eksponat. Pierwszy odezwał się Iti.

– Skąd to masz? – zapytał, zwracając skórę właścicielowi.

Eneika dumnie spojrzał na niego.

– Własnoręcznie odciąłem zabitemu xinxowi, którego zwyciężyłem po ciężkiej walce.

– Ty? – Vortar z powątpiewaniem spojrzał na mizerną postać karła. – Kim ty jesteś, że zdołałeś pokonać xinxa?

– Moje imię brzmi To-sar. Należę do plemienia Irgów. Nasi bracia nazywają takich jak ja Zabójcami Smoków.

Rozbójnik z rosnącym szacunkiem patrzył na eneikę. Dotarły do niego opowieści o tajemniczym zakonie, którego członkowie tropili i wyzywali do walki najstraszliwsze istoty Loinu. W pojedynkach padali najczęściej ofiarami smoków, lecz krążyły także nieprawdopodobne wieści, że są wśród nich tacy, którzy z tych spotkań wychodzili zwycięsko.

Dalszą rozmowę przerwało gwałtowne pukanie do drzwi. Na progu stanął zdyszany właściciel zajazdu.

– Panie – zwrócił się do Itiego – U wrót gospody stoi wielki tłum. Żądają wydania eneiki.

– Żądają za wiele – odparł młodzieniec. – To mój przyjaciel.

– Panie, ta karczma to wszystko, co mam. Jeśli puszczą ją z dymem, stracę dorobek życia mojego i moich przodków. Wydaj eneikę, panie!

– Nie! – głos jeźdźca stwardniał.

– W takim razie proszę pokornie, byście opuścili zajazd. – We wzroku karczmarza nie było prośby. – Inaczej będę musiał ich tu wpuścić.

– Dobrze. – Iti podniósł się ze stołka i począł zbierać rzeczy. – Czy jest stąd inne wyjście?

– Tak, panie. – Sorv, wyraźnie ucieszony uzyskaną zgodą, znów był usłużnym gospodarzem. – Wprost ze stajni brama prowadzi na sąsiednią ulicę. Tamtędy wymkniecie się niezauważeni. Tylko pospieszcie się, nie zatrzymam ich długo.

Zeszli do stajni i chwilę potem opuścili zajazd tylnym wyjściem. Zamykając wrota, Vortar usłyszał wrzawę i tupot wielu nóg na schodach. Wyślizgnęli się prześladowcom w ostatniej chwili. Pogonili wierzchowce do szybszego biegu. Pierwszy mknął na kisecie Iti, prowadząc na długiej lince jucznego irmana, za nim, w odległości kilkunastu stóp, ciężko galopował rogaty wierzchowiec z Vortarem i eneiką na grzbiecie. Poobijany Irga pojękiwał z cicha, czując w krzyżach ból promieniujący na całe ciało. Nie lubił i nie umiał jeździć wierzchem. Jak wszyscy jego pobratymcy był wytrwałym piechurem i dobrym biegaczem, jazdę na zwierzętach pozostawiał narwanym valom, którym się zawsze spieszyło. Trzymając się kurczowo siedzącego przed nim Vortara, cierpiał, gdyż obolałe członki rejestrowały każdy skok irmana.

Nie zatrzymywani minęli rogatki i dopiero gdy wjechali na opustoszałe przedmieścia, zwolnili bieg wierzchowców. Iti obejrzał się. Nikt ich nie gonił. Sprowadził kiseta do stępa, a następnie zatrzymał go. Vortar poszedł w jego ślady. Chwilowy postój natychmiast wykorzystał To-sar. Pospiesznie zlazł z grzbietu irmana na ziemię i z ulgą rozprostował wytrzęsione kości.

– Nie schodź, zaraz jedziemy dalej – uprzedził go Iti.

– Dzięki, panie, ale wolę na piechotę. Mniej to zaszkodzi moim gnatom, niż obijanie ich na zadzie tego monstrum.

– Musimy szybko opuścić Gerab. Nie nadążysz za wierzchowcami.

– Nie martw się o mnie. Potrafię biegać i dotrzymam kroku kłusującemu irmanowi. Nie będziesz przecież galopował?

– A twoje rany?

– Moje rany bardziej ucierpią na rumaku, aniżeli na mych własnych piętach. Ruszajmy już, bo ci złoczyńcy gotowi nas dogonić.

– Nie ma pośpiechu, twoi prześladowcy prawdopodobnie zrezygnowali z zemsty.

– Przed chwilą mówiłeś, że musimy się spieszyć.

– Tak, ale bez przesady. Nie chcę tylko, by noc zastała nas w szczerym polu. Do najbliższej wsi jest kawał drogi.

Zaraz za ostatnimi zabudowaniami Gerab gościniec rozwidlał się. Skierowali wierzchowce w jego wschodnią odnogę, wiodącą w głąb Sorvii i dalej, ku granicom Berlanu. Iti jechał na czele, nie odzywał się i nie oglądał na podążających jego śladem towarzyszy. Ci rozmawiali przyciszonymi głosami, zerkając co chwila na poprzedzającego ich jeźdźca. Iti czuł te spojrzenia i domyślał się, o czym mówią. Był dla nich zagadką, lecz nie chciał przedwcześnie ułatwiać jej rozwiązania. Wolał pozostać jedynym, który je zna. Tak było lepiej, szczególnie dla niego.

Pełna wersja książki dostępna w księgarni internetowej koobe.pl

O autorze

Wojciech Bauer (ur. 1954 w Ełku) nie jest pisarzem typowym: to tworzący biznesmen. Ważne dla niego było połączenie pracy zawodowej i działalności literackiej oraz muzycznej (autor komponuje i wykonuje piosenki, od poezji śpiewanej po rocka). Decydując się na uznanie pisarstwa za drugi nurt swojego życia, odnalazł finansowe bezpieczeństwo, które pozwoliło na kreacyjną wolność: uniezależnienie pisarstwa od obowiązku zapewniania mu materialnego bytu.

Ścieżkę kariery Wojciecha Bauera otworzyły studia inżynierii górniczej, po których przyszła praca w górnictwie, trwająca 10 lat, w tym połowę pod ziemią. Wtedy powstają utwory fantastyczne, m.in. powieści Drzewo życia (KAW 1991) i Ayantiall (GAM 2005). Z początkiem nowego millenium przyszedł czas na zmiany, zarówno w życiu zawodowym, jak i twórczym. Autor wchodzi w świat międzynarodowego biznesu, co owocuje w końcu założeniem własnej firmy konsultingowej. Zmienia się również ton powstających wówczas powieści: Zapach trzciny (Semper 2007) jest powieścią psychologiczną o dojrzewaniu i próbie powrotu do dzieciństwa. Najnowsze książki, jakie ma zaszczyt prezentować Czytelnikom Koobe, to utrzymane w klimacie realizmu magicznego powieści, opalizujące to subtelnym humorem, to melancholią; podejmujące w sposób bezpretensjonalny fundamentalne pytania (o prawdę własnego Ja, o wykluczenie i inność, o miłość i pożądanie).

Koobe poleca książki Wojciecha Bauera

Spowiednik rzeczy to powieść opalizująca liryzmem, melancholią, ale i subtelnym humorem. Bohater, znany pisarz, wyjeżdża z Warszawy do małego miasteczka Kleofasów. Tam zaczyna odkrywać inny sposób pisania i inny sposób pomyślenia samego siebie. Cały świat staje się dla niego otwartą księgą: Kaktus chce teraz raczej wsłuchiwać się w głosy rzeczywistości (przedmiotów i ludzi) i w ten etyczny sposób pomyśleć rolę pisarza; jako medium, pośrednika, nie jako narcystycznego księcia, pragnącego opowiadać wciąż na nowo własną historię. Bohater musi skonfrontować się z własnymi lękami i odpowiedzieć sobie na pytanie, kim naprawdę jest, i dokonać wyborów: miejsca do życia, stylu pisania, kochanki... Wszystko to podano w swobodnej, potoczystej, gawędowej formule, gdzie jest miejsce na humor i śmiech, ale także na łzy.

Wszystkie nieba, następna pozycja w dorobku pisarskim Wojciecha Bauera, to metaforyczna historia o odmienności. Ukazany tu zostaje ośrodek dla kalek, w którym odbywają się szkolenia latania. W placówce toczy się zwykłe-niezwykłe życie: bohaterowie pożądają, wikłają się w romanse, odczuwają lęk i niepewność, ale jednocześnie ich egzystencja ma zupełnie inny wymiar: odmienne możliwości ruchowe i poznawcze sprawiają, że cały system doznań i doświadczeń świata pokazuje zupełnie inny, miejscami pociągający, miejscami przerażający wymiar. Oniryczny klimat przywołuje na myśl ciężki, senny koszmar, z którego nie sposób się wyplątać. Przejmująca, poetycka (choć nie sentymentalna) opowieść miesza się z fizjologią cierpiącego ciała w niesamowitą wykładnię inności.

Zapach trzciny, opublikowany w 2007, przynosi nową jakość w twórczości pisarza. Wyostrza zmysł potoczystej gawędy, okrągłej frazy, jak również zdolność tworzenia zmysłowych, plastycznych opisów. Powieść ta próbuje w innej już konwencji zmierzyć się z doświadczeniem upływu czasu. Próba walki z przemijaniem okazuje się jałowa, jak jednak nie stracić samego siebie w potoku czasu? Jaka jest relacja między mną teraz a mną kiedyś? Zapach trzciny opisuje sentymentalną podróż do krainy młodości, gdzie tylko zmysły, ciało, nie mogą nas oszukać. Sensualność, synestezja są wielkimi atutami książki.