Zapach trzciny

Leszkowi

Prawdziwe jest mistrzostwo śmierci, co wymyśla
coraz to inne formy swojego istnienia...

Rafał Wojaczek, „Mimikra”

ZAPACH TRZCINY

Wojciech Bauer

Wydawnictwo Literackie Semper®

Warszawa 2007

© Copyright by Wojciech Bauer and Wydawnictwo Literackie Semper®, Warszawa 2007

© Opracowanie graficzne, skład: Studio Graficzne Semper®, Jarosław Zuzga

Redaktor: Ewa Turek

© All rights reserved. No part of this book may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means without the prior permission of the publishers, Wydawnictwo Literackie Semper®

© Wszelkie prawa zastrzeżone. Przedruk, odtwarzanie lub przetwarzanie fragmentów tej książki w mediach każdego rodzaju wymaga pisemnego zezwolenia Wydawnictwa Literackiego Semper®

Konwersja do formatu EPUB/MOBI: Koobe Sp. z o.o.

ISBN 978–83–7507–195–5

Wydawnictwo Literackie Semper®

ul. Mariensztat 8

00–302 Warszawa

tel./fax: (+22) 538 92 03

e–mail: redakcja@semper.pl

www.semper.pl

Printed in Poland

PROLOG

[Tekst znaleziony podczas przeprowadzki z blokowiska na urokliwe, z charakteru angielskie, podmiejskie strzeżone osiedle; wiek kilku pierwszych, stanowiących inwokację dla reszty, pożółkłych kartek, zapisanych niebieskim długopisem, ponumerowanych cyferkami w kółkach i gęsto pokreślonych w pasji tworzenia: jakieś 28 lat. Miały być wywalone razem z resztą bazgrołów z tamtych czasów, w celu ostatecznego usunięcia nieaktualnych już ambicji i emocji. Przypadkiem uniknęły tego losu; nieuchronny i typowy rozwój wydarzeń spowodował, że nabrały nieco znaczenia. Fragmenty tych stronic, i starszych, i nowszych, będziemy tu nazywać wyimkami z zapisków małolata.]

Czy wolno mi zacząć pisać tę książkę? Czy już do niej dorosłem, czy dorósł do niej Tomek? Czy dorósł do tego, aby stać się jej bohaterem, czy ja dorosłem do aktu takiej kreacji? Nie wiem. Czas pokaże — czas zapełniania stron słowami — czy w pewnym momencie nie będę zmuszony napisać: „nic z tego” i nie uśmiercę Tomka wraz z mym własnym widzeniem naszego wspólnego pokolenia. Zabrzmiało to strasznie podniośle, że niby czuję się uprawniony… Nieprawda. Do niczego nie czuję się uprawniony, a najmniej do reprezentowania pokolenia, które tak dokładnie zostało przez swój czas rozczłonkowane, że żadna próba uogólnienia może nie mieć sensu. Nie ma nas: Tomka, mnie, paru innych, nie ma nas jako zbiorowości o wspólnym mianowniku.

Łączy nas czas urodzenia: między śmiercią socjalistycznego boga a pierwszą odwilżą, ze sporym marginesem po obu stronach. Nic więcej.

Nie będzie to więc opowieść o nas; to będzie opowieść o Tomku, Leszku, Marku, Teresie, Agnieszce, Lince… Imiona zostały wymyślone, wymyślone są też postacie, jako konglomerat charakterów i postaw, które przewinęły się wówczas wokół mnie. Te imiona to również pewna cecha charakterystyczna tych ludzi i ich wzajemnych relacji. Wiele z nich nie ma potocznego zdrobnienia i są zdrobnieniami same w sobie, co ma być tu niezbyt konsekwentnym symbolem wyrośniętego infantylizmu: choć my — kumple od szczeniaka — dziś już dorośliśmy i nie uchodzi nam dziewicza buzia w ciup, to równie nam daleko do „pana Tomasza”, jak do maminego „Tomusia”. Stare dzieci.

Gdy już jest otoczenie, wracają pytania: w którym miejscu powinno rozpocząć się istnienie Tomka? Ogólniak i posthippisowska kontestacja? Spóźniliśmy się na ten pociąg, zostały nam popłuczyny po Hendriksie i Janis, a na własną subkulturę nie było nas stać. A jednak wtedy jeszcze byliśmy razem, to znaczy chyba tylko w tym okresie można było nazwać nas „pokoleniem”, choć nikomu wówczas nie przyszło to do głowy…

Tamten czas Tomek (ja?) pamięta jako ciąg oderwanych kadrów, osobnych względem siebie i trudnych do ulokowania w kalendarzu. Z tego okresu została mu tylko nostalgia — klamra spinająca porwany szereg obrazów w całość. Oni wszyscy określają to najlepiej przy wódce, gdy ich własny czas cofa się w ową przeszłą nieokreśloność. Były, kurwa, czasy.

Tomasz Woy, 1976

Potem szły kartki starsze nieco, treść spisywana na papierze tak zwanym podaniowym, w bardzo wyblakłą kratkę (kto dziś pisze takie podania?); była noc spędzona wśród delikatnego zapachu stęchlizny i kurzu, i zetlałego papieru.

ROZDZIAŁ I

Mazurska szosa. Wąska na dwie furmanki, tak by dało się zatrzymać bok w bok, zakurzyć i pogwarzyć. Wąskość mazurskich szos jest ortodoksyjna: oba brzegi, bez pobocza, obsadzone są zawsze starymi lipami i klonami, i dla pewności odgrodzone od pól głębokim rowem. Bez wyrębu, czyli bez zgody ważnych urzędników, nic się nie da zrobić w temacie poszerzenia. A urzędnicy, zdaje się, też tutejsi; szerokość lokalnych traktów, zwłaszcza w odległych, położonych na uboczu głównych szlaków turystycznych, nieważnych fragmentach tej krainy, nie spędza im specjalnie snu z powiek. Drogi są po Niemcach utwardzone, asfalt lichy, ale jest, a za dużo się tu nie jeździ — ot, czasem beka z mleczarni pojawi się w drodze do skupu, traktor jakiś, w żniwa kombajn… No i samochody letników, ale tutaj jeszcze rzadko, bo region nieodkryty, nienazwany w przewodnikach, dla świata z grubsza nieistniejący.

Ta tutaj biegnie wzdłuż krętego zbocza łańcucha pagórków na północ; od wschodu ogranicza ją stok, pocięty płotami z długich i cienkich olchowych lub sosnowych żerdzi na krzywe prostokąty pastwisk, na których pasą się krowy, czasami owce, a i koń na chwilowym urlopie od codziennego mozołu się trafi; horyzont tu bliski, na wyciągnięcie ręki, nad szczytem pagórka; od zachodu zbocze stromo pochyla się w dół, potem lekko wypłaszcza aż do linii trzcin, za którymi błyska woda. Tu spojrzenie zachłystuje się przestrzenią, bo zachodni horyzont ucieka w olbrzymie oddalenie, przysnuty daleką mgłą, odcięty cieniutką, ciemną kreską lasu. Przed nim jeszcze szachownica pól przetykanych kępami drzew, nitki dróg i miedz, dalekie oka stawów. Między zboczem a pogiętą płaszczyzną poniżej widnokręgu jest zaś jezioro. Wielkie i piękne. Pomeandrowane zatokami, upstrzone wyspami, wysepkami i łachami płycizn, obrzeżone kołnierzem szuwarów. Patrząc w tę stronę, oddycha się, a oddech jest głęboki, wilgotny i świeży.

Drogą, pustą jak zwykle, zwłaszcza o tej porze, gdy zza wschodniego pagórka wysnuwa się niczym opar przedwieczorna szarówka, a zachód płonie pomarańczowo i żółto, szedł mężczyzna. Chłopak właściwie — na oko mógł mieć ze dwadzieścia lat. Ubrany był dziwnie, jak na te strony, tę porę i okoliczność: w czarną, skórzaną kurtkę nabijaną ćwiekami i czarne powycierane dżinsy. Na nogach miał buty kowbojki na podwyższonym obcasie, co wcale nie ułatwiało mu wędrówki po wybojach, ale nie stanowiło też najwyraźniej przeszkody w konsekwentnym, choć niespiesznym marszu. Do tego włosy. Miał długie do ramion, trochę splątane i niechlujne włosy, jak u hippisa z komuny albo, bardziej współczesnego, metala. W ogóle był raczej niechlujny: broda niegolona z tydzień, twarz szara, ziemista. Na ramieniu niósł gitarę — elektrycznego, czarnego Strata, lekko podniszczonego, z porysowanym lakierem, oklejonego zagranicznymi nalepkami. Trzymał ją za gryf, opartą na obojczyku, wystawiwszy dechę na podmuchy wiatru. Maszerował dziarsko, niezmęczony, mimo że za plecami miał z siedem kilometrów pustkowia bez żadnych większych oznak cywilizacji, poza tą drogą, krętą i wąską.

Przed nim, między drzewami, poczęły pojawiać się odległe jeszcze dachy domów. Wieś rozciągnęła się wzdłuż brzegu jeziora po obu stronach szosy. Mężczyzna przystanął. To tu. Szosa, a wraz z nią wieś, lekko zwracała się na zachód, tak jak biegła wiodąca ją linia brzegu. Stąd zobaczył cel swojej wędrówki: na zakręcie, prawie nad samą wodą, bielały w oddali ściany chatki z czerwonym dachem. Może to było złudzenie, lecz zdawało się, że z tej bieli w coraz głębszej szarówce unosi się leciutka poświata, może od świeżo bielonego tynku…

Chłopak pokiwał głową i westchnął. Potem poprawił na ramieniu gitarę i ruszył ku wsi.

Pełna wersja książki do kupienia w księgarni internetowej koobe.pl

Wojciech Bauer (ur. 1954 r. w Ełku na Mazurach) - inżynier, absolwent MBA, bankowiec, właściciel firmy konsultingowej. Były muzyk rockowy, poeta śpiewający i kompozytor. Pisarz okazjonalny. Debiutował powieścią fantasy "wieża Życia" (1991 i 2005), po czym zamilkł na 14 lat. Powrócił powieścią "Ayantiall" (2005) tworzącą wraz z "Wieżą Życia" dylogię "Dzieje Loinu". Autor kilkudziesięciu recenzji książek zamieszczonych w internetowych portalach literackich, gdzie publikuje pod pseudonimem. Od 30 lat mieszka w Gliwicach. Żonaty, na dorosłą córkę.

Najnowszy tekst tego autora to "Zapach trzciny" - powieść współczesna i trochę magiczna, powieść o nostalgii, odejściach i powrotach. Jak sam mówi: najważniejsza książka w jego życiu.